Staroprawosławna Pomorska Cerkiew RP – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Staroprawosławna Pomorska Cerkiew w RP | |||||||||
| Klasyfikacja systematyczna wyznania | |||||||||
| Chrześcijaństwo └ Prawosławie └ Staroobrzędowcy |
|||||||||
| Ustrój kościelny | kongregacjonalno-synodalna | ||||||||
| Zasięg geograficzny | POL | ||||||||
|
|||||||||
|
|||||||||
Staroprawosławna Cerkiew Pomorska Rzeczypospolitej Polskiej (poprzednia nazwa: Wschodni Kościół Staroobrzędowy) – niekanoniczny staroobrzędowy Kościół prawosławny zrzeszający gminy wyznaniowe bezpopowców na terenie Polski.
Obecnie jest w Polsce ok. 500 wiernych tego wyznania. Najwięcej mieszka na Mazurach i na Suwalszczyźnie. Centrum religijne i siedziba władz tej denominacji znajduje się w Suwałkach. Zwierzchnikiem Kościoła jest Mieczysław Kapłanow, nastawnik parafii staroobrzędowej w Gabowych Grądach.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Staroobrzędowcy stanowią odłam prawosławia. Wyodrębnili się w 1652 z Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego w wyniku sprzeciwu wobec reform liturgicznych patriarchy Moskwy i Wszechrusi, Nikona.
Zmiany wprowadzone przez zwierzchnika Cerkwi rosyjskiej zmierzały do korekty rytów tak, aby były zgodne ze stosowanymi przez Greków. Do najważniejszych reform należało czynienie znaku krzyża trzema palcami, a nie dwoma, oraz poprawiona pisownia imienia Jezus. Do liturgii Cerkwi rosyjskiej wprowadzono także śpiew polifoniczny. Staroobrzędowcy postrzegali te zmiany jako herezję, zwiastującą koniec świata (staroobrzędowcy wierzą w istnienie trzech wielkich apostazji: łacińskiej, bizantyjskiej i rosyjskiej Nikona) i odrzucili je. Raskoł konserwatystów został potępiony w 1667, uznany za przestępstwo. Wierni starym rytom Cerkwi rosyjskiej poddani zostali krwawym prześladowaniom, a ich duchowego przywódcę Awwakuma Pietrowicza uwięziono i spalono na stosie w 1682. Część staroobrzędowców uznała, że Bóg pozbawił ich całkowicie kapłanów i sakramentów – w powyższej sytuacji za drogę do oczyszczenia i powrotu do Boga uznawano niekiedy samospalenie. Wierni zamykali się w cerkwiach z całymi rodzinami i ze starymi księgami liturgicznymi, po czym podkładano ogień.
Do raskołu przyłączył się jeden tylko hierarcha – Paweł, biskup kołomieński. Został on jednak prawdopodobnie już w 1656 stracony, zanim jeszcze zdążył wyświęcić swoich następców. Po jego egzekucji starowierzy utracili własną hierarchię kościelną (zgodnie z prawosławną – podobnie jak katolicką - teologią wyświęcać kapłanów mogą tylko posiadający sukcesję biskupi). W tej sytuacji ruch podzielił się na bezpopowców, którzy odrzucili kapłanów i sakramenty (najczęściej z wyjątkiem chrztu) i popowców (biegłopopowców), którzy przyjmowali kapłanów wyświęconych w Kościele prawosławnym, ale suspensowanych. Bezpopowcy podzielili się na wiele odłamów, niektórych o skrajnych i niezwykłych praktykach (skopcy, chłyści). Popowcy uzyskali w końcu własną hierarchię (właściwie dwie hierarchie: białokrynicką i nowozybkowską).
Po złagodzeniu prześladowań powstał w Rosyjskim Kościele Prawosławnym ruch, zmierzający do przyjęcia staroobrzędowców jako dozwolonego przez władze rytu (jedinowierczestwo, единоверчество). Większość staroobrzędowców odrzuca jednak obecną Cerkiew, w której ich zdaniem rządzi antychryst.
Mimo niewielkich różnic doktrynalnych i liturgicznych wieki prześladowań i ukrywania swoich przekonań uczyniły ze starowierstwa specyficzną kulturę wyznaczaną przez nieufność wobec władzy, konserwatyzm i egzaltację religijną. Ruch staroobrzędowy wydał kilku wybitnych pisarzy rosyjskich poczynając od Awwakuma Pietrowicza, który był autorem autobiografii, uważanej za pierwszy przykład tego gatunku literackiego w prozie rosyjskiej.
Przodkowie polskich staroobrzędowców, pochodzili z ziemi nowogrodzko – pskowskiej. Szczególne znaczenie miał tak zwany polski sobór fiedosiejewców, odbyty w 1751 w Gudziszkach na Litwie. W przyszłości postanowienia tego soboru przyjmie jako wiążące, powstałe w 1771 w Moskwie główne centrum fiedosiejewców na Cmentarzu Prieobrażeńskim. Liczba staroobrzędowców w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej wynosiła ponad 100 000. Po pierwszej wojnie światowej i włączeniu Wilna w granice odrodzonej Rzeczypospolitej, staroobrzędowa gmina wileńska rozwijała się prężnie. Na zjeździe w 1925 polscy staroobrzędowcy zjednoczyli się we Wschodni Kościół Staroobrzędowy nie posiadający hierarchii duchownej, który został uznany oficjalnie przez państwo polskie w 1928.
[edytuj] Nauka Staroprawosławnej Pomorskiej Cerkwi RP
Doktryna staroobrzędowa, opiera się na Piśmie Świętym; uznaje doktrynę o Trójcy Świętej, sukcesji apostolskiej, siedem sakramentów, kult świętych i maryjny, chrzest niemowląt i modlitwę za zmarłych. Spowiedź odbywa się raz do roku, w pierwszym albo drugim tygodniu wielkiego postu. Staroobrzędowcom nie wolno pić alkoholu i herbaty, ani palić papierosów. Mężczyźni muszą nosić brody.
[edytuj] Administracja Kościoła
Staroobrzędowcy tworzą niezależne gminy wyznaniowe, pozostające ze sobą we wspólnocie doktrynalnej. 4 polskie gminy zrzeszyły się w Staroprawosławną Cerkiew Pomorską w RP, jej zwierzchnim organem jest obradujący co pięć lat ogólnopolski Sobór, a organem wykonawczym, Naczelna Rada Staroobrzędowców. Wewnątrz gminy rządzą się suwerennie i niezależnie.
[edytuj] Parafie
- w Gabowych Grądach (największa parafia staroobrzędowa w Polsce),
- w Suwałkach,
- w Wodziłkach,
- w Wojnowie.
Każda parafia posiada własną molennę.
Diaspora zamieszkuje m.in. powiat sejneński.
[edytuj] Dane teleadresowe
Staroprawosławna Pomorska Cerkiew w RP
- ul. Sejneńska 37A
- 16-400 Suwałki
[edytuj] Zobacz też
- Molenna w Gabowych Grądach
- Molenna w Suwałkach
- Molenna w Wodziłkach
- Molenna w Wojnowie
- Rosjanie w Polsce
- Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny