Poznaj przeszłość Warszawy

Statki wiślane – statki z napędem mechanicznym pływające po Wiśle w XIX i XX wieku.

Spis treści 1 Historia 2 Wykaz statków 2.1 W latach 1828-1847 w rejonie Warszawy 2.2 W latach 1847-1871 2.3 W latach 1871-1918 2.4 W latach 1918-1939 3 Zobacz też 4 Przypisy 5 Bibliografia

[edytuj] Historia

Pierwszy statek wiślany z napędem mechanicznym, nazwany paropływem, był to "Victory", który został sprowadzony do Warszawy z Anglii przez spółkę Wolicki-Berksohn w roku 1828. Statek posiadał jednak zbyt duże zanurzenie i grzązł na mieliznach i szybko został sprzedany. W latach 40. XIX wieku po plajcie Maurycego Fajansa działało Towarzystwo Żeglugowe hrabiego Andrzeja Zamoyskiego. W 1845 podróż statkiem z Warszawy do Gdańska trwała 48 godzin^[1].

Do roku 1863 żegluga wiślana rozwijała się prężnie i powstawały wciąż nowe jednostki – w tym czasie swój rozkwit miała stocznia w Porcie Czerniakowskim, gdzie w ciągu 13 lat powstało 15 statków. Budowa Kolei Nadwiślańskiej spowodowała spadek przewozu towarów i przebranżowienie przewoźników na rejsy pasażerskie. Rosnąca konkurencja powodowała nie tylko obniżkę cen biletów, ale także była przyczyną wypadków na wodzie^[1].

Na początku XX wieku żegluga wiślana mogła przewieźć 3-4 tys. pasażerów na godzinę, a wśród statków największą jednostką był "Pan Tadeusz" o długości prawie 60 m. Wydarzenia I i II wojny światowej dodatkowo wyniszczyły rzeczny tabor. Po wojnie podniesiono i uruchomiono 20 bocznokołowców. W 1960 roku w rejonie Warszawy pływało ich 13, 3 inne w pozostałych częściach rzeki. Ostatnie dwa statki wiślane "Bałtyk" i "Gen. Świerczewski"^[1] zniknęły z Wisły w latach 80. XX wieku. "Bałtyk" został odholowany do Ryni w 1985, po zimie 1990 osiadł na dnie i po roku 2000 został pocięty na złom. Natomiast zatopiony przy brzegu wrak "Gen. Świerczewskiego" spoczywa w Zalewie Zegrzyńskim przy nabrzeżu jacht klubu w Jadwisinie.

[edytuj] Wykaz statków

[edytuj] W latach 1828-1847 w rejonie Warszawy

Armator: Wolicki

• Victory (statek 1828)
• Książę Ksawery (statek 1830)

Armator: Steinkeller

• nn (statek 1840)
• nn (statek 1842)

[edytuj] W latach 1847-1871

Wisła środkowa (Królestwo Kongresowe)
Armator: E. Gulbert, później Spółka Żeglugi Parowej A. Zamojskiego

• Książę Warszawski
• Wisła (statek 1847)

Armator: Spółka Żeglugi Parowej

• Andrzej (statek 1857), Gdańsk (statek 1857), Kazimierz (statek 1851), Kazimierz (statek 1856), Kopernik (statek 1849), Kraków (statek 1850), Książę Warszawski (statek 1847), Narew (statek 1856), Niemen (statek 1856), Pilica (statek 1856), Praga (statek 1850), Płock (statek 1852), Sandomierz (statek 1851), Stefan Batory (1920), Warszawa (statek 1858), Włocławek (statek 1853)

Wisła dolna (zabór pruski)
Armator: Juliusz Rosenthal – Bydgoszcz

• Toruń (statek 1856)
• Kurier (statek 1857)
• Matador (statek 1857)
• Wisła (statek 1857)

[edytuj] W latach 1871-1918

Armator: Maurycy Fajans

• Sandomierz (statek 1851), Płock (statek 1851), Warszawa (statek 1873), Maurycy (statek 1879), Konstanty (statek 1879), Kopernik (statek 1881), Kurier (statek 1885), Inżynier (statek 1886), Sandomierz (statek 1871), Henryk (statek 1887), Sandomierz (statek 1871), Sokrates (statek 1891), Andrzej (statek 1892), Wisła (statek 1892), Sandomierz (statek 1871)

Armator: F-ma Fajans

• Wisła (statek 1897), Warszawa (statek 1899), Płock (statek 1900), Konstanty (statek 1902), Robert (statek 1902), Hamburg (statek 1902), Kraków (statek 1903), Kujawiak (statek 1903), Praga (statek 1903), Mars (statek 1903), Warszawa (statek 1904), Wawel (statek 1904), Warneńczyk (statek 1904), Kopernik (statek 1910), Ekspres (statek 1910), Kopernik (statek 1910), Pan Tadeusz (statek 1911), Kolos (statek 1911), Wilanów (statek 1911), Hetman (statek 1912), Stanisław (statek 1914), Belgia (statek 1914)

Armator: Bumcke & Co

• Victor (statek 1871)

Armator: E. Zbrzeziński

• Bronisława (statek 1879)

Armator: N. Dobrowolski

• Zefir (statek 1879)

Armator: J. Makowski

• Fortuna (statek 1879)

Armator: M. Alpin, W. Szwiedow

• Nowogeorgiewsk (statek 1881)

Armator: J. Ciechnowski

• Włocławek (statek 1881), Kujawiak (statek 1883), Ciechocinek (statek 1883), Przyjaciel Publiki (statek 1892)

Armator: Zarząd Cukrowni Leonów

• Leonów (statek 1882)
• Neptun (statek 1885)
• Tryton (statek 1885)

Armator: S. Górnicki

• Mazur (statek 1885)
• Krakus (statek 1886)
• Polka (statek 1888)
• Sokół (statek 1892)

Armator: I. Selenow, J. Siemionowicz, I. Trefiłow

• Kurier (statek 1885)

Armator: A. Wochartz i Jaworski ?

• Radziwiak (statek 1885)
• Syrena (statek 1886)

Armator: A. Wochartz & Co

• Konkurent (statek 1887)

Armator: M. Tabacznik, Gostyński & Co

• Nowa Praga (statek 1887)

Armator: C. Rogozik & Co

• Wanda (statek 1889)

Armator: C. Rogozik

• Herold (statek 1897)
• Goniec (statek 1903)
• Sport (statek 1909)

Armator: M. Lewtow & Co

• Polonez (statek 1890)
• Nowa Aleksandria (statek 1890)

Armator: Neufeld

• Inżunier (statek 1892)

Armator: L. Stern & Co

• Gwiazda (statek 1892)

Armator: L. Stern , M. Tabacznik

• Mars (statek 1898)

Armator: M. Gold & Co

• Przywiślanin (statek 1894)
• Wenus (statek 1894)

Armator: Friedman & Co

• Płocczanin (statek 1894)

Armator: Merkury

• Merkury (statek 1895)

Armator: J. Górnicki & Co

• Kurier (statek 1897)
• Krakus (statek 1898)

Armator: Kamarow & Co

• Bistryj (statek 1898)

Armator: Inż. Albrecht

• Piast (statek 1902), Goplana (statek 1902)

Armator: J.Zamojski

• Sariusz (statek 1903)

Armator: P. Horodliczko

• Delfin (statek 1903)
• Zofia (statek 1903)

Armator: A. Drozdowski

• Czersk (statek 1903)
• Perkun (statek 1903)
• Syrena (statek 1903)

Armator: Klaniewski

• Santomir (statek 1909)

Armator: nieznany

• Nadwiślanin (statek 1895), Warta (statek 1905), Grunwald (statek 1907), Racławice (statek 1907), Radom (statek 1910), Kopernik (statek 1909), Melsztyn (statek 1909), Wanda (statek 1912), Tyniec (statek 1909)

Statki inspekcyjne zbudowane do I wojny światowej:

• Prypeć (statek 1876), Niemen (statek 1876), Dniepr (statek 1876), Wisła (statek 1876), Kulm (statek 1882), Warszawa (statek 1886), Praga (statek 1897), Narew (statek 1903), Nowa Aleksandria (statek 1903), Pilica (statek 1903), Nowo Iwanogród (statek 1905), San (statek 1905), Sandomierz (statek 1905), Warszawa (statek 1905), Bug (statek 1905), Dunajec (statek 1905), Kraków (statek 1905), Krystyna (statek 1905), Wawel (statek 1905).

[edytuj] W latach 1918-1939

Armator: C. Rogozik – Płock

• Herold (statek 1921)
• Goniec (statek 1926)

Armator: Zjednoczone Warszawskie towarzystwo Transportu i Żeglugi Polskiej S.A.

• Polska (statek 1925)
• Francja (statek 1925)
• Belgia (statek 1914)
• Stanisław (statek 1914)
• Warneńczyk (statek 1904)

Armator: Polska Żegluga Rzeczna "Vistula" – Warszawa

• Bałtyk (statek 1927)
• Atlantic (statek) – od 1927 r.
• Belweder (statek 1914) – od 1927 r.
• Grunwald (statek 1907) – od 1927 r.
• Jagieło (statek) – od 1927 r.
• Kościuszko (statek 1892) – od 1927 r.
• "Pomian"

Armator: Szkoła Morska – Tczew

• Kopernik (statek szkolny)

Armator:  ?

• Stefan Batory (1920)

[edytuj] Zobacz też

• Flotylla Wiślana
• Oddział Wydzielony Rzeki Wisły

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Witold Arkuszewski: Wiślane statki pasażerskie XIX i XX wieku. Gdańsk: Wydawnictwo Ossolineum, 1973.