Suraż – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Suraż | |||
|
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | podlaskie | ||
| Powiat | białostocki | ||
| Gmina | Suraż gmina miejsko-wiejska |
||
| Prawa miejskie | 16 IX 1445 r. | ||
| Burmistrz | Sławomir Halicki | ||
| Powierzchnia | 33,86[1] km² | ||
| Ludność (2008) • liczba • gęstość |
993[2] 29 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
+48 85 | ||
| Kod pocztowy | 18-105 | ||
|
Położenie na mapie Polski
  Suraż
|
|||
| Na mapach: | |||
| TERC (TERYT) |
3202602104 | ||
|
Urząd miejski
ul. 11 Listopada 1618-105 Suraż |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa | |||
Suraż – miasto w woj. podlaskim, w powiecie białostockim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Suraż. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. białostockiego.
Suraż leży w Dolinie Górnej Narwi, nad Narwią, przy Narwiańskim Parku Narodowym.
Miasto jest jednym z najmniejszych w Polsce – liczy 983 mieszkańców (31 grudnia 2006). W większości ludność zajmuje się rolnictwem i hodowlą bydła mlecznego. Miasto w ostatnich latach nabiera charakteru turystycznego ze względu na sąsiedztwo parku narodowego.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Początkiem miasta było grodzisko usypane na prawym brzegu Narwi w XI w. Zostało ono ufortyfikowane fosą, wałami i palisadą. Było one później obiektem ataków Jaćwingów, Litwinów i Krzyżaków. W 1390 roku król Władysław Jagiełło przekazał księciu Januszowi I mazowieckiemu gród w Surażu, Bielsku, Drohiczynie, Mielniku. W kronikach krzyżackich w związku z Surażem między innymi wspomniano Jesienią roku 1392 marszałek krzyżacki Engelhard Rawe z wielką liczbą braci i pielgrzymów pospieszył do (Pisza), zamku Świętego Jana, gdzie marszałek stół honorowy przysposobił. Pan Apill Vochs de Franken noszący chorągiew św. Jerzego, trzymał pierwsze miejsce i przybywają do Szirazen (=Suraża) i o staje od zamku zsiedli z koni do boju i przez trzęsawisko postępują. Poganie zaś zamek marszałkowi oddali, w którym znaleźli szwagra Witolda (biskupa płockiego Henryka, księcia mazowieckiego). Z rana idą dalej, a gdyby byli się zatrzymali, byliby pojmali biskupa i powrócili.
Na miejscu zniszczonego w 1392 r. przez Krzyżaków grodziska wybudowano pod koniec XV lub w pocz. XVI wieku (być może z inicjatywy Bony) zamek z ceglaną basztą na wale od strony miasta, która mieściła archiwum lub więzienie. Jej fundamenty odkryto w latach 30. XX wieku. Zamek został zniszczony w czasach potopu szwedzkiego w XVII wieku. Obecnie jedyną jego pozostałością jest Góra Zamkowa. W 1445 roku Suraż otrzymał prawa miejskie. W 1520 roku Suraż został stolicą powiatu w ziemi bielskiej, a w 1533 r. zostało nadane królowej Bonie. W 1569 r. Suraż wraz z województwem podlaskim został włączony do Korony Polskiej, a w 1588 roku ustanowiono w nim sądy ziemskie. Miasto było zamieszkiwane przez Polaków, Żydów i osadników ruskich. Śladem przeszłości jest obecność Rynku Ruskiego w dzielnicy dawniej zajmowanej przez kolonistów. W Surażu istniały także trzy cerkwie, z których ostatnia została zniszczona przez Niemców w 1915 r. podczas I wojny światowej. Spłonęła wtedy prawie cała miejscowość. Z ciekawą przeszłością miasta można się zapoznać w Społecznym Muzeum Archeologicznym.
Suraż był ważnym centrum oporu podczas powstania styczniowego. Już w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 z miasta wyparto Rosjan. Mieszkańcy Suraża pomagali powstańcom m.in. przez dostarczanie białej broni. Po upadku powstania na miasto nałożono kontrybucję. 20 kwietnia 1865 na suraskim rynku powieszono Michała Laskowskiego, jednego z wywiadowców powstańczych.
Ostateczny upadek miasta przyniosła budowa w 1862 Kolei Warszawsko-Petersburskiej, która ominęła Suraż. Jednocześnie przyniosło to rozwój sąsiednim Łapom.
[edytuj] Atrakcje krajoznawcze
- grodzisko wczesnośredniowieczne „Góra królowej Bony”
- grodzisko wczesnośredniowieczne „Ostrówek” w Zawykach
- kościół z roku 1873
- cmentarz katolicki koło kościoła
- kirkut żydowski z 1865 roku
- stara drewniana zabudowa
- układ miejski z XV wieku z dwoma rynkami
- pomnik powstańców z 1863 roku na ul. Zakościelnej
- prywatne Muzeum Archeologiczne W. Litwińczuka
- cmentarz unicki z XVII w z kaplicą cmentarną pw. Imienia Maryi z II poł. XVIII w. w Zawykach
- miejsce po dawnym majątku Reńszczyzna stanowiącym własność Mikołaja Konopińskiego
- Wczesnośredniowieczna Osada Słowiańska Nawia. (http://nawia.org)
[edytuj] Zabytki
- układ przestrzenny miasta, XV-XVI, nr rej.: 464 z 16.01.1980
- cmentarz katolicki, nr rej.: 464 z 16.01.1980
- cmentarz żydowski, nr rej.: 464 z 16.01.1980[3].
[edytuj] Sławne osoby
- Antoni Jabłoński – żołnierz, który zatknął polski sztandar w 1945 roku na kolumnie Siegessäule w Berlinie.
Przypisy
- ↑ Strategia rozwoju Miasta i Gminy Suraż do roku 2019, 1.2.4.3. Rolnicza Przestrzeń Produkcyjna: Użytkowanie gruntów.
- ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo podlaskie (pol.). 2011-12-31.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Suraż w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI (Sochaczew – Szlubowska Wola) z 1890 r.
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
||||||||||||||
-
Menu