Poznaj przeszłość Warszawy

Tadeusz Czacki – Wikipedia, wolna encyklopedia

Tadeusz Czacki – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Tadeusz Czacki
Tadeusz Czacki
Świnka
Świnka
Data urodzenia 28 sierpnia 1765
Miejsce urodzenia Poryck
Data śmierci 8 lutego 1813
Miejsce śmierci Dubno (Wołyń)
Rodzina Czaccy
Odznaczenia
Order Orła BiałegoOrder Świętego Stanisława
Pomnik Tadeusza Czackiego w warszawskim Kościele Wizytek
Tablica informacyjna w Warszawie

Tadeusz Czacki herbu Świnka (ur. 28 sierpnia 1765 w Porycku na Wołyniu, zm. 8 lutego 1813 w Dubnie na Wołyniu) – polski działacz oświatowy i gospodarczy, pedagog, historyk, bibliofil, numizmatyk, członek Komisji Edukacji Narodowej, współtwórca Konstytucji 3 Maja, współzałożyciel warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, twórca Biblioteki Poryckiej (liczącej 1558 wol. rpsów, ponad 8500 tomów dzieł pol., 3-4 tys. obcych i ok. 20 tys. broszur), główny organizator Liceum Krzemienieckiego zwanego Atenami Wołyńskimi.

Karierę zawodową rozpoczął w sądzie nadwornym w Warszawie jako praktykant. Następnie działał w Komisji Kruszcowej i Komisji Skarbu. Członek Kompanii Solnej. [1]W 1786 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[2]. W 1792 odznaczony Orderem Orła Białego[3]. Napisał wiele artykułów dotyczących handlu Polski. W 1802 r. założył krótko istniejące towarzystwo żeglugowe "Czacki, Drzewiecki i spółka" funkcjonujące w Odessie. Zapoczątkował opracowanie dokładnej hydrograficznej mapy Polski i Litwy.

W 1803 roku, w związku z przyznaniem autonomii szkolnictwu polskiemu na Litwie i Rusi, Czacki został mianowany wizytatorem szkół guberni wołyńskiej, podolskiej i kijowskiej. Poświęcił się pracy na rzecz szkolnictwa. Zawarł znajomość z K.C. Mrongowiuszem - rezultatem tej znajomości były starania Czackiego w 1805 r. o sprowadzenie Mrongowiusza do Krzemieńca na bibliotekarza i nauczyciela.

W roku 1791 wizytował Wawel, gdzie otworzył groby królewskie (m.in. Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta) zabierając z nich cenne pamiątki, i dokonał spisu klejnotów znajdujących się w skarbcu królewskim. Zabrał też z grobu czaszkę, którą uważał za czaszkę Jana Kochanowskiego i przekazał ją w darze księżnej Izabeli Czartoryskiej[4].

Od 1792 żonaty z Barbarą Dembińską z Dembian herbu Rawicz. Mieli troje dzieci.

Spis treści

[edytuj] Literatura

  • E. Danowska, Profan czy strażnik narodowych relikwii?, "Kraków", wrzesień 2008, s. 44-45.
  • E. Danowska, Jak Czacki bibliofilską pasję uskuteczniał?, "Kraków", październik–listopad 2008, s. 76-77.
  • S.S. Sokol, The Polish Biographical Dictionary: Profiles of Nearly 900 Poles Who Have Made Lasting Contributions to World Civilization, 1991.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ Danuta Molenda, Kompania Solna, w: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. I, Warszawa 1981, s. 329.
  2. ↑ Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006, s. 193.
  3. ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 269.
  4. ↑ Badania Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie wykazały, że w istocie jest to czaszka kobiety. Por. „Czaszka Jana Kochanowskiego”, Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie.