Poznaj przeszłość Warszawy

Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Zjednoczona Republika Tanzanii
Flaga Tanzanii Herb Tanzanii
Dewiza: (sua.) Uhuru na Umoja (Wolność i jedność)
Hymn: Mungu ibariki Afrika (Boże błogosław Afrykę)
Język urzędowy	suahili, angielski de facto
Stolica	Dodoma
Ustrój polityczny	republika federacyjna
Głowa państwa	prezydent Jakaya Kikwete
Szef rządu	premier Mizengo Pinda
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	31. na świecie 945 087 km² 6,2%
Liczba ludności (2010)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	30. na świecie 42 047 263▲ 42 osób/km²
PKB (2009)  • całkowite   • na osobę	22 mld USD▲ 550 USD▲
Jednostka monetarna	szyling tanzański (TZS)
Niepodległość	od Wielkiej Brytanii Tanganika: 9 grudnia 1961 Zanzibar: 10 grudnia 1963 Połączenie: 26 kwietnia 1964
Strefa czasowa	UTC +3
Kod ISO 3166	TZ
Domena internetowa	.tz
Kod samochodowy	EAT
Kod samolotowy	5H
Kod telefoniczny	+255

Tanzania, Zjednoczona Republika Tanzanii (suahili Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) – państwo we wschodniej Afryce powstałe z połączenia dawnych kolonii brytyjskich: (do I wojny światowej niemieckiej) Tanganiki oraz brytyjskiego Zanzibaru, co symbolizowała nazwa utworzona z pierwszych sylab nazw obu krajów – TAN+ZAN. W skład Tanzanii jako republiki federacyjnej weszła również wyspa Pemba położona blisko Zanzibaru.

[edytuj] Ustrój polityczny

Republika Tanzanii od 1961 roku (jako Tanganika) jest członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. W wyborach powszechnych wybierany jest prezydent oraz członkowie jednoizbowego Zgromadzenia Narodowego (Bunge) na pięcioletnią kadencję. Prezydent powołuje premiera rządu oraz członków swojego gabinetu spośród parlamentarzystów. W liczącym 274 miejsc parlamencie, 37 miejsc zarezerwowanych jest dla kobiet, a 5 dla członków Izby Reprezentantów Zanzibaru.

W wyborach z 14 grudnia 2005 dominującą pozycję w parlamencie zdobyła partia Chama Cha Mapinduzi (Partia Rewolucji) zdobywając 70% poparcia w wyborach do Zgromadzenia Narodowego i 80% poparcia w wyborach prezydenckich.

[edytuj] Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Tanzanii.

Większą część powierzchni Tanzanii zajmuje rozległy płaskowyż Unyamwezi (wys. 900–1500 m n.p.m.), rozcięty rowami tektonicznymi, należącymi do systemu Wielkich Rowów Afrykańskich. Środkową część kraju przecina z południa na północ Wielki Rów Wschodni, wzdłuż zachodniej granicy biegnie Wielki Rów Zachodni. W obrębie rowów wznoszą się wysokie masywy górskie, przeważnie wulkany: Kilimandżaro (5895 m n.p.m., najwyższy w Afryce) i Meru (4565 m n.p.m.).

W północno-zachodniej części kraju, na pograniczu tanzańsko-ugandyjsko-kenijskim, znajduje się Jezioro Wiktorii. Ma powierzchnię 68,8 tys. km², co sprawia, że jest to największe jezioro Afryki, największe tropikalne jezioro świata, drugie jezioro słodkowodne świata, trzecie pod względem powierzchni i ósme pod względem objętości na świecie. Wzdłuż zachodniej granicy z Demokratyczną Republiką Konga rozciąga się Jezioro Tanganika. Oba jeziora zaliczane są do Wielkich Jezior Afrykańskich. Największa rzeka Tanzanii to Rufidżi.

Na północy zlokalizowany jest Park Narodowy Serengeti wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

• Położenie geograficzne: 6°S, 35°E
• Długość granic lądowych: 3402 km

kraje sąsiedzkie: Burundi 451 km, Kenia 769 km, Malawi 475 km, Mozambik 756 km, Rwanda 217 km, Uganda 396 km, Zambia 338 km, Demokratyczna Republika Konga 473 km

• Długość wybrzeża: 1424 km
• Najwyższy punkt: Kilimandżaro 5895 m n.p.m.
• Najniższy punkt: Ocean Indyjski 0 m n.p.m.

[edytuj] Historia

Państwo powstałe w 1964 roku z połączenia Tanganiki (niepodległej od 1961 r.) i Zanzibaru (niepodległego od 1963 r.) jako Zjednoczona Republika Tanganiki i Zanzibaru, a od października 1964 roku jej oficjalną nazwą jest Zjednoczona Republika Tanzanii. Pierwszym prezydentem Tanzanii został dotychczasowy prezydent Tanganiki Julius Nyerere, a jednym z 2 wiceprezydentów – prezydent Zanzibaru, A. Karume (po jego zamordowaniu w 1972 r. – A. Jumbe). Pierwszą (tymczasową) konstytucję proklamowano w 1965 roku. Rządy w obu częściach Tanzanii są sprawowane przez jedną partię – Afrykański Narodowy Związek Tanganiki (TANU). W 1965 roku zakazano działalności opozycyjnej, a od uchwalenia konstytucji w 1977 roku jedyną legalna partią stała się Partia Rewolucji (CCM), powstała z połączenia TANU w Tanganice i Partii Afroszyrazyjskiej (ASP) na Zanzibarze. W 1978 roku doszło do wybuchu wojny z sąsiednią Ugandą. Konsekwencją przegranej przez Ugandę wojny był upadek reżimu jej dyktatora Idi Amina. W 1992 zalegalizowano działalność opozycyjną, jednak nadal dominujące znaczenie ma partia CCM. 7 sierpnia 1998 w Dar es Salaam doszło do zamachu bombowego na ambasadę USA.

[edytuj] Podział administracyjny

Prezydent Tanzanii Jakaya Kikwete

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Tanzanii.

Tanzania podzielona jest na 26 regionów:

[edytuj] Gospodarka

Tanzania to jeden z biedniejszych krajów Afryki. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca kraju wynosił 110 dolarów USA (1990 r.) Podstawą gospodarki kraju jest rolnictwo, dające ponad połowę PKB, 85% zysków z eksportu i 90% zatrudnienia. Główne uprawy to: kawa, herbata, bawełna, nanercz zachodni, agawa sizalowa (2 miejsce w produkcji światowej) i goździki (83% światowych zbiorów).

Spośród wielu bogactw naturalnych kraju wydobywa się: diamenty (70 tys. karatów, 1992), rubiny i szafiry, złoto, sól, gips, kaolin, fosforyty, rudy cyny i żelaza i węgiel kamienny. Tanzania posiada nieeksploatowane złoża rud ołowiu, kobaltu, niklu, uranu, niobu, miedzi, tytanu, wanadu oraz gazu ziemnego (na szelfie koło Dar es Salaam i Mtwary).

Spore zyski krajowi przynosi turystyka (choć mogłaby przynosić większe). To własnie na terenie Tanzanii (a nie Kenii) znajduje się najwyższy szczyt Afryki – Kilimandżaro (od strony Kenii łatwiej się jest turystom dostać i stąd powszechne mniemanie, iż Kilimandżaro leży w Kenii) i Tanzania zamierza zwiększyć dochody z tego tytułu poprawiając infrastrukturę turystyczną (wzorem sąsiedniej Kenii). Oprócz Kilimandżaro bardzo atrakcyjny turystycznie jest rejon krateru Ngorongoro, który wchodzi w skład krajobrazowo-zwierzęcego Rezerwatu Ngorongoro (w 1979 roku wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO), jezioro Tanganika i część jeziora Wiktorii. Inną wielką atrakcją turystyczną Tanzanii jest Park Narodowy Serengeti, który co roku odwiedza ponad 90 000 turystów z całego świata. Tanzania posiada duże, różnorodne i wciąż niewykorzystane możliwości polepszenia stanu swojej gospodarki.

[edytuj] Transport

Sieć kolejowa Tanzanii

Stacja kolejowa w Dar es Salaam

Kilimandżaro

Jezioro Wiktorii

Zebry w Lake Manyara National Park

[edytuj] Infrastruktura kolejowa

 Osobny artykuł: Kolej w Tanzanii.

• Wszystkie linie kolejowe: 3689 km
• Linie kolejowe o rozstawie 1000 mm : 2720 km
• Linie kolejowe o rozstawie 1067 mm : 969 km^[1]

Tanzania dysponuje rozwiniętą jak na warunki afrykańskie siecią kolejową (5 miejsce w Afryce^[2]). Sieć składa się z dwóch systemów o różnych rozstawach toru. Starszym systemem jest oparta o rozstaw metrowy linia centralna łącząca Tanzanię z Kenią oraz Ugandą (prom kolejowy) i Kongiem (prom kolejowy, nie funkcjonuje) . Nowszym systemem jest oparta o rozstaw przylądkowy linia Tazara łącząca Tanzanię z Zambią i przez to całą siecią kolejową południowej Afryki. Sieci spotykają się w porcie Dar Es Salaam oraz mieście Kitadu.

[edytuj] Insfrastruktura drogowa

• Wszystkie drogi: 78892 km
• Drogi utwardzone: 4741 km
• Drogi nieutwardzone: 74151 km^[1]

[edytuj] Demografia

Dane można znaleźć w CIA Factbook [1]

Struktura etniczna^[3]:

[edytuj] Religie

• Chrześcijaństwo – 47,8%:
  • Protestantyzm – 25,8%:
    • Anglikanizm – 7,3%
    • Luteranizm – 7%

 Osobny artykuł: Ewangelicko-Luterański Kościół Tanzanii.

• • • Zielonoświątkowcy – 4,7%
    • Afrykański Kościół Krajowy – 1,6%
    • Adwentyzm – 1,4%
    • Kościół Nowoapostolski – 1,3%
    • Bracia morawscy – 1,3%
  • Katolicyzm – 21,8%

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Tanzanii.

• • Świadkowie Jehowy – 0,04%

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Tanzanii.

• Islam – 31,8%
• Animizm – 15,1%
• Hinduizm – 0,9%

Zanzibar:

• Islam – ponad 99%

[edytuj] Kultura

W Tanzanii używanych jest około 100 języków, głównie z rodziny bantu. W szkolnictwie podstawowym używany jest język suahili, natomiast w szkolnictwie wyższym w powszechnym użyciu jest język angielski. W kraju znajduje się około 20 uniwersytetów:

1. Ardhi University
2. Dodoma University
3. Hubert Kairuki Memorial University (HKMU)
4. International Medical and Technological University (IMTU)
5. Moshi University College of Cooperative and Business Studies
6. Mount Meru University
7. Muhimbili University of Health and Allied Sciences (MUHAS)
8. Muslim University of Morogoro (MUM)
9. Mzumbe University (MU)
10. Open University of Tanzania (OUT)
11. Ruaha University College (RUCO)
12. St. Augustine University of Tanzania (SAUT)
13. St. John University of Tanzania (SJUT)
14. Sokoine University of Agriculture (SUA)
15. State University of Zanzibar
16. Theophile Kisanji University
17. Tumaini University (TU)
18. University of Bukoba
19. University of Dar es Salaam (UDSM)
20. Zanzibar University (ZU)
21. Dar es salaam Institute of Technology

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-219&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500
• Oficjalna strona rządu Tanzanii
• Strona oficjalna parlamentu
• www.tanzania.eu

p • d • e Państwa Afryki Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Sudan Południowy • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia • Zimbabwe Terytoria zależne Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego (Wielka Brytania) • Majotta (Francja) • Reunion (Francja) • Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha (Wielka Brytania) Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Sahara Zachodnia[1] • Somaliland[2] Integralne części państw położonych poza Afryką Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych i Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii) ↑ obecnie okupowana przez Maroko. ↑ nieuznana niepodległość od Somalii ogłoszona 18 maja 1991

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Unia Afrykańska Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Sahara Zachodnia • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia • Zimbabwe p • d • e Wspólnota Rozwoju Afryki Południowej (SADC) Angola • Botswana • Demokratyczna Republika Konga • Lesotho • Madagaskar • Malawi • Mauritius • Mozambik • Namibia • Republika Południowej Afryki • Seszele • Suazi • Tanzania • Zambia • Zimbabwe p • d • e Wspólnota Narodów (Commonwealth of Nations) Europa Wielka Brytania • Malta Ameryka Północna Kanada • Jamajka • Trynidad i Tobago • Barbados • Bahamy • Grenada • Dominika • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Antigua i Barbuda • Belize • Saint Kitts i Nevis Ameryka Południowa Gujana Azja Indie • Pakistan • Sri Lanka • Malezja • Cypr • Singapur • Bangladesz • Malediwy • Brunei Australia i Oceania Australia • Nowa Zelandia • Samoa • Tonga • Papua-Nowa Gwinea • Wyspy Salomona • Vanuatu • Tuvalu • Kiribati • Nauru Afryka RPA • Ghana • Nigeria • Sierra Leone • Tanzania • Uganda • Kenia • Malawi • Zambia • Gambia • Botswana • Lesotho • Mauritius • Suazi • Seszele • Namibia • Mozambik • Kamerun • Rwanda Członkowie zawieszeni Fidżi Dawni członkowie Irlandia • Hongkong • Nowa Fundlandia • Zimbabwe p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Tajwan • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy