Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku – Wikipedia, wolna encyklopedia
Umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich na temat przebiegu granicy polsko-sowieckiej zawarta w Moskwie 16 sierpnia 1945 roku.
Powołując się na ustalenia konferencji jałtańskiej (zwanej też krymską) wyznaczono nową granicę wzdłuż "linii Curzona", z odchyleniami od tej linii na rzecz Polski, co podkreślano w ówczesnej propagandzie komunistycznej wskazując na tekst umowy (chociaż faktycznie było odwrotnie).
W imieniu RP umowę podpisał Edward Osóbka-Morawski, a w imieniu ZSRR Wiaczesław Mołotow. Wymiana ratyfikowanych dokumentów nastąpiła 5 lutego 1946 w Warszawie, i od tego dnia umowa była obowiązującą, tzn. od tego dnia de iure istnieje w swoim dzisiejszym kształcie polska granica wschodnia (poza mniejszymi późniejszymi zmianami, zob. Umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951). Zakończyła się tym samym formalnie okupacja Kresów (chociaż opór zbrojny i represje wobec ludności trwały do początku lat pięćdziesiątych) oraz w drodze cesji nabył to terytorium Związek Sowiecki. W świetle prawa polskiego wszystko co działo się wcześniej na Kresach Wschodnich w granicach określonych w traktacie ryskim działo się na terytorium RP.
Podstawą wytyczenia granicy miała być tzw. linii Curzona. Faktycznie granica wschodnia odchyla się w wielu przypadkach od tej linii na niekorzyść Polski jak w rejonie Grodna o blisko 20 km (gdzie linia Curzona przebiegała wzdłuż Niemna), chociaż w umowie granicznej z 1945 r. (art. 1) stwierdzano formalnie (propagandowo) jedynie o odchyleniach na rzecz Polski od linii Curzona (" to Zachód wymyślił tę linię, a my jeszcze od niej odstępujemy na rzecz Polski").
Art. 1 Umowy z 16 sierpnia 1945 r.: Zgodnie z decyzją Konferencji Krymskiej [strony zgodziły się] ustalić granicę państwową między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem SRR wzdłuż „linii Curzona” z odchyleniami od niej na rzecz Polski w niektórych rejonach od pięciu do ośmiu kilometrów, zgodnie z załączoną mapą w skali 1:500000, ustępując Polsce dodatkowo [...]
W rezultacie po stronie sowieckiej znalazły się takie miejscowości jak np. zamieszkane w 100% przez Polaków Sopoćkinie i Odelsk.
[edytuj] Zob. także
- granica polsko-sowiecka
- Konferencja jałtańska
- Pakt Ribbentrop-Mołotow
- Umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951
- V rozbiór Polski
- traktat ryski
- Linia Curzona
- Linia Namiera
- Represje ZSRR wobec Polaków i obywateli polskich 1939-1946
- Wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich 1944-1946
- Wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich 1955-1959
