Województwo ciechanowskie – Wikipedia, wolna encyklopedia
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
 |
Ten artykuł od 2011-08 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Województwo ciechanowskie | |
 Położenie na mapie kraju |
|
| Stolica |  Ciechanów |
| Powierzchnia | 6362 km² |
| Populacja (1998) • liczba ludności • gęstość |
437 400 68,8 osób/km² |
| Tablice rejestracyjne | CI, CA, CN |
Spis treści |
[edytuj] Zasięg terytorialny
Województwo ciechanowskie w latach 1975-1998. Składało się z dzisiejszych powiatów:
Powiat ciechanowski (w całości)
Powiat działdowski (w całości)
Powiat makowski (tylko gmina Karniewo)
Powiat mławski (w całości)
Powiat nowodworski (tylko gmina Nasielsk)
Powiat płoński (oprócz gminy Czerwińsk nad Wisłą)
Powiat przasnyski (tylko gmina Krasne i gmina Czernice Borowe)
Powiat pułtuski (oprócz gminy Obryte i gminy Zatory)
Powiat żuromiński (w całości)
Po reformie administracyjnej w 1999 roku województwo ciechanowskie zostało podzielone na dwa województwa :
warmińsko-mazurskie - (gminy powiatu działdowskiego)
mazowieckie - (oprócz gmin powiatu działdowskiego)
[edytuj] Urzędy Rejonowe
Na podstawie ustawy z 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej, utworzono na terenie województwa 5 rejonów administracyjnych, zrzeszających po kilkanaście gmin.
_COA.svg&filetimestamp=20061010151116.html){kind=small}
[edytuj] Miasta
Ludność 31.12.1998
Ciechanów - 47 468
Mława - 30 520
Płońsk - 23 039
Działdowo - 21 088
Pułtusk - 19 129
Żuromin - 8 997
Lidzbark - 8 351
Nasielsk - 7 222
Raciąż - 4 585
Glinojeck - 3 060
Bieżuń -1 903
[edytuj] Zabytki miast województwa ciechanowskiego
- Zamek w Ciechanowie z XV wieku – ruiny
- Farska Góra – grodzisko z XI (VII) w., na górze neogotycka dzwonnica (1889)
- Kościół farny w Ciechanowie (XVI w.)
- Cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Płońskiej – założony na początku XIX w., z licznymi starymi, zabytkowymi grobami
- Nowy cmentarz żydowski w Ciechanowie – założony pod koniec XIX w.
- Średniowieczny układ urbanistyczny (z rynkiem i trójkątnym placem przedlokacyjnym)
- Kościół poaugustiański (XVI w.) i budynek dawnego klasztoru (XVII w.)
- Ratusz (XIX w.)
- Kościół parafialny pw. św. Trójcy – wybudowany w 1477, pierwotnie gotycki; w latach 1882-1886 powiększony i całkowicie przebudowany w tzw. stylu toskańskim, w niektórych źródłach jego styl jest określany jako eklektyczny. Jedynymi pozostałościami po pierwotnym założeniu gotyckim są: okno w prezbiterium nad ołtarzem, łuk tęczowy oddzielający prezbiterium od nawy głównej i widoczna za ołtarzem bocznym w prawej nawie przypora zewnętrzna znajdująca się obecnie wewnątrz świątyni.
- Ratusz miejski – zbudowany pod koniec XVIII w. Z wieży ratuszowej odgrywany jest codziennie o 12:00 hejnał Mławy.
- Kościół pw. św. Wawrzyńca – 1786 r. na wzgórzu cmentarnym, późnobarokowy z klasycyzującą elewacją frontową.
- "Lelewelówka" – drewniany spichlerz z XVIII w., jedyna pozostałość po zabudowaniach starościńskich, czasami zwyczajowo zwanych zamkiem
- Secesyjne kamienice z początku XX w.
- Pomnik Obrońcom Mławy upamiętniający bitwę pod Mławą w 1939 r.
- Pozycja Mławska – linia polskich fortyfikacji wybudowanych w przeddzień II wojny światowej. W skład obiektu wchodzi 55 schronów żelbetowych, pozostałości budowli ziemno-drewnianych i okopów. Pozycja Mławska była główna areną bitwy po Mławą.
- Więzienie powiatowe wybudowane w 1889 roku, obecnie siedziba oddziału Archiwum Państwowego Miasta Stołecznego Warszawy.
- Hala Targowa z 1912 roku wybudowana według projektu miejskiego architekta Stefana Usakiewcza
- Spichlerz Obywatelski przy ulicy Długiej, wybudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku, obecnie supermarket i dom handlowy
- Park miejski im. Dąbrowszczaków, założony w 1897 roku jako ogród spacerowy, powstał z poszerzenia ogrodu przy cerkwi prawosławnej. Przez mieszczan zwany "Salonem Mławy". Po II wojnie światowej nazwany imieniem J. Stalina, a od 1956 do dzisiaj im. Dąbrowszczaków. W parku znajduje się fontanna wykonana w brązie według projektu Andrzeja Borcza przedstawiajaca czterech zdunów, legendarnych założycieli miasta, i Muławę, od której imienia miasto wywodzi swoją nazwę; pomnik Józefa Piłsudskiego; Dąb Niepodległości z tablicą pamiątkową; oraz dawna popówka, jedyna pozostałość po cerkwi, obecnie przychodnia dziecięca.
- Układ urbanistyczny miasta wraz ze znajdującą się na tym terenie zabudową i wylotami ulic,
- Zespół pokarmelicki: Kościół parafialny pw. św. Michała, d. klasztor, mur – XVI, XVIII w., dzwonnica, mur – II poł. XIX w. oraz całe wyposażenie wnętrz,
- Wczesnośredniowieczne grodzisko, pozostałość XI–wiecznego grodu o wymiarach 75x80 metrów, zwanego dawniej Górą Szwedzką lub Górą Łysą, obecnie nazywane Górą Kawałkowskiego ewentualnie Górą Kabana,
- Zespół podworski: dwór, mur – 1 poł. XIX /XX w, oficyna, mur – k. XIX w, budynek gospodarczy, mur, pozostałości parku – koniec XIX w.,
- Więzienie, ob. Areszt Śledczy, ul. Warszawska 49, mur – koniec XIX w.,
- Zespół cmentarza parafialnego: cmentarz rzymskokatolicki – 1779 r., kaplica grobowa małż. Grobickich, mur – 1876 r.
- Dom, ul. Rynek 4a – XIX w.,
- Dom, pl. 15 sierpnia 21, 21a (d. ul. Rynek 21) – XIX w.
- kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego - pierwotnie gotycki (XIV wiek), później zniszczony i odbudowany
- kościół pw. św. Wojciecha
- zamek (XIV wiek)
- ratusz (XVII wiek)
- rynek z zabudową wokół ratusza XVIII-XIX wiek
- dawna bożnica z 1874 roku
- zespół budynków koszarowych (w latach 1939-1945 Obóz koncentracyjny)
- zabytkowe kamienice na ul. Jagiełły, szkoła (Gimnazjum Nr 1 im. króla Władysława Jagiełły), sąd i więzienie
- budynek szkoły medycznej przy ul. Wolność (dawny szpital) z witrażem św. Katarzyny i tablicą poświęconą Janowi Pawłowi II
- wieża ciśnień i dawna gazownia - obecnie hotel i restauracja.
- wieża Bismarcka
- gotycka Bazylika kolegiacka Zwiastowania NMP z XV wieku, z renesansową przebudową z XVI wieku (kolebkowe sklepienie wykonane w latach 1554-1561). W 1975 roku papież Paweł VI nadał kolegiacie tytuł bazyliki mniejszej
- zamek biskupi usytuowany na brzegu Narwi z XIV-XVI wieku, obecnie Dom Polonii. Właścicielem Domu Polonii jest Stowarzyszenie "Wspólnota Polska". W murach zamku przebywali m.in: król Zygmunt Waza, król szwedzki Karol XII, carowie rosyjscy Aleksander I i Aleksander II.
- Kaplica pw. Świętej Marii Magdaleny przy rynku. Pierwotnie odgrywała rolę kościoła parafialnego do czasu zbudowania kolegiaty. W 1944 r. została całkowicie zniszczona, zrekonstruowana w latach 1946-1951
- ratusz z wieżą ratuszową z XVI w (gotycko-renesansowa).
- Kościół św. Krzyża z XVI w, późnogotycki z elementami barokowo-klasycznymi. Wokół świątyni rozciąga się najstarszy pułtuski cmentarz katolicki, z grobowcami z XIX w.
- Kościół św. Józefa z XVII w., poreformacki. Do budynku przylegają budynki dawnego klasztoru Benedyktynów, w których w okresie PRL znajdowało się więzienie.
- zespół klasztorny poreformacki z XVIII wieku
- Kościół św. Wojciecha
- resztki gotyckiej baszty zamkowej z XIV wieku
- kościół ewangelicki z 1828
- założenie urbanistyczne Starego Miasta z lat 1320-1331
- Budynki Szkoły Podstawowej nr 1, Urzędu Miasta, byłej garbarni, rzeźni, gazowni, dworca kolejowego oraz kamieniczki secesyjne z przełomu XIX i XX w.
- kościół św. Wojciecha (neogotycki) z początku XX wieku
- plebania z XVI/XVII wieku
- kościół neogotycki z 1886 roku,
- murowana plebania z lat dwudziestych XX wieku,
- synagoga przy ulicy Kilińskiego
- domy przy ulicach Kilińskiego i Warszawskiej
- park miejski przy ul. Mławskiej – 1 ćw. XX w.,
- cmentarz parafialny rzymskokatolicki – XIX w.,
- cmentarz żydowski – XIX w.,
- grodzisko wczesnośredniowieczne – XII w.
- młyn na Zawodzie
- cukrownia w Zygmuntowie
- Zespół podworski :
- dwór murowany z II poł .XIX w, - park krajobrazowy z I poł.XIX w.
- barokowy kościół i pałac z XVIII wieku
- park krajobrazowy z pozostałościami fortyfikacji z XVI wieku
- Synagoga w Bieżuniu
- Muzeum Małego Miasta
- pozostałości domu poety Stefana Gołębiowskiego
- ruiny młyna wodnego na rzece Wkrze
[edytuj] Ludność w latach
| rok | 1975 | 1980 | 1985 | 1990 | 1995 | 1998 |
| Ludność | 398 700 | 405 400 | 418 100 | 428 400 | 436 400 | 437 400 |
[edytuj] Zobacz też
- Polska reforma administracyjna (1975)
- Podział administracyjny Polski 1975-98
- Polska reforma administracyjna (1999)
|
|||||||
