Poznaj przeszłość Warszawy

województwo podlaskie
Herb województwa Flaga województwa
województwo podlaskie na mapie Polski
Siedziba wojewody Siedziba sejmiku	Białystok
Urząd Wojewódzki	Białystok, ul. Mickiewicza 3
Wojewoda	Maciej Żywno
Urząd Marszałkowski	Białystok, ul. Wyszyńskiego 1
Marszałek	Jarosław Dworzański
Powierzchnia	20 187,02 km²
Ludność	1 188 329 mieszk. (2010)
Gęstość zaludnienia	59 mieszk./km²
Urbanizacja	59,5%
Tablica rejestracyjna	B
TERYT	20
Kod ISO	PL-PD
Podział administracyjny województwa podlaskiego powiaty grodzkie 3 ziemskie 14 gminy miejskie 13 miejsko-wiejskie 25 wiejskie 80
Adres urzędu wojewódzkiego	ul. Mickiewicza 3 15-213 Białystok
Podlaski Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa podlaskiego

Województwo podlaskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju, w geograficznym środku Europy. Przez jego środek przepływa Narew. Stolicą jest Białystok.

Utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

• białostockiego (w całości)
• łomżyńskiego (oprócz 5 zachodnich gmin powiatu ostrowskiego)
• suwalskiego (tylko gminy powiatów: augustowskiego, sejneńskiego i suwalskiego z miastem Suwałki)

Województwo posiada fragmenty pierwotnej Puszczy Białowieskiej oraz unikalne bagna w dolinie Biebrzy i rozlewiskami Narwi. Wyróżnikiem jest także wielokulturowość i wielowyznaniowość jego mieszkańców.

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Geografia historyczna 1.3 Miasta 1.4 Podział administracyjny 1.5 Demografia 2 Religia 3 Administracja i polityka 3.1 Samorząd 3.2 Administracja rządowa 4 Gospodarka 5 Warunki naturalne 5.1 Ochrona przyrody 6 Transport 6.1 Drogowy 7 Nauka i oświata 7.1 Państwowe uczelnie wyższe 7.2 Niepubliczne uczelnie wyższe 7.3 Seminaria duchowne 8 Historia 8.1 Wiek XX 8.2 Wiek XIX 8.3 Wiek XII - Wiek XV 8.4 Wiek X 9 Przypisy 10 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

Dane szczegółowe[potrzebne źródło]
Wsie	3271
Sołectwa	3307
Użytki rolne	1 200 600 ha
Gęstość dróg	52,4 km/100 km²

[edytuj] Położenie

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia województwa wynosiła 20 187,02 km², co stanowi 6,5% powierzchni Polski^[1].

Województwo podlaskie znajduje się na terenie Niziny Podlaskiej, Pojezierza Suwalskiego i Niziny Mazowieckiej.

Województwo podlaskie graniczy z:

• Białorusią 260 km
• Litwą ok. 100 km
• województwem lubelskim
• województwem mazowieckim
• województwem warmińsko-mazurskim

[edytuj] Geografia historyczna

Obszar województwa podlaskiego nie pokrywa się z Podlasiem. Tworzy je:

• w 36% Podlasie

(większość powiatu białostockiego, powiat bielski, powiat hajnowski, powiat moniecki, część powiatu siemiatyckiego, część powiatu sokólskiego, wschodnia część powiatu wysokomazowieckiego)

• w 35% Pojaćwieska Suwalszczyzna

(powiat augustowski, północna część powiatu grajewskiego, część powiatu sokólskiego, powiat sejneński, powiat suwalski)

• w 20% Mazowsze: ziemia łomżyńska i ziemia wiska

(większość powiatu grajewskiego, powiat kolneński, powiat łomżyński, powiat zambrowski, zachodnia część powiatu wysokomazowieckiego, zachodnia część powiatu białostockiego)

• w 7% Polesie

(część powiatu siemiatyckiego)

• w 1% Ruś Czarna

(część powiatu siemiatyckiego)^{[potrzebne źródło]}

Ponadto nie zawiera ono 42% Podlasia - części na południe od Bugu (są to ziemie od Węgrowa po Międzyrzec Podlaski^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Miasta

Tę sekcję należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: zmienić listę w tabelkę (Pomoc:Tabele) [2012-02]. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

W województwie podlaskim jest 40 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Podkreślone zostały siedziby powiatów ziemskich, a wytłuszczone miasta na prawach powiatu. Liczba ludności i powierzchnia wg GUS z 31 grudnia 2005 r.

1. Białystok – 294.830 (102 km²)
2. Suwałki – 69.268 (65,50 km²)
3. Łomża – 63.819 (32,71 km²)
4. Augustów – 30.384 (80,93 km²)
5. Bielsk Podlaski - 27.787 (26,88 km²)
6. Zambrów – 22.782 (19,02 km²)
7. Grajewo – 22.718 (18,93 km²)
8. Hajnówka – 22.159 (21,29 km²)
9. Sokółka – 18.945 (18,61 km²)
10. Łapy – 16.611 (11,90 km²)
11. Siemiatycze – 15.178 (36,25 km²)
12. Kolno – 10.772 (25,08 km²)
13. Mońki – 10.461 (7,66 km²)
14. Czarna Białostocka – 9.611 (14,28 km²)
15. Wysokie Mazowieckie – 9.279 (15,24 km²)
16. Wasilków – 8.872 (28,15 km²)
17. Dąbrowa Białostocka – 6.165 (22,64 km²)
18. Sejny – 5.971 (4,49 km²)
19. Choroszcz – 5.424 (16,79 km²)
20. Ciechanowiec – 4.923 (26,01 km²)
21. Supraśl – 4.554 (5,68 km²)
22. Brańsk – 3.800 (32,43 km²)
23. Michałowo – 3.621 (2,15 km²)
24. Szczuczyn – 3.576 (13,23 km²)
25. Knyszyn – 2.851 (23,68 km²)
26. Krynki – 2.709 (3,85 km²)
27. Czyżew – 2.670
28. Lipsk – 2.500 (4,97 km²)
29. Stawiski – 2.455 (13,28 km²)
30. Zabłudów – 2.396 (14,30 km²)
31. Szepietowo – 2.371 (1,96 km²)
32. Suchowola – 2.255 (25,95 km²)
33. Drohiczyn – 2.092 (15,68 km²)
34. Nowogród – 2.014 (20,55 km²)
35. Jedwabne – 1.908 (11,47 km²)
36. Tykocin – 1.906 (28,96 km²)
37. Goniądz – 1.903 (4,28 km²)
38. Rajgród – 1.677 (35,18 km²)
39. Kleszczele – 1.438 (46,71 km²)
40. Suraż – 980 (33,86 km²)

 Zobacz też: Miasta w Polsce (statystyki).

[edytuj] Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa podlaskiego.

Podział administracyjny	Powierzchnia (km²)	Ludność (2006)[2]	Siedziba	Miasta	gminy
miasta na prawach powiatu
Białystok	102	295 210			1
Suwałki	65	69 234			1
Łomża	33	63 572			1
powiaty
powiat suwalski	1 307	65 136	Suwałki *		9
powiat sokólski	2 054	72 424	Sokółka	Dąbrowa Białostocka, Suchowola, Krynki	10
powiat bielski	1 385	60 047	Bielsk Podlaski	Brańsk	8
powiat wysokomazowiecki	1 288	59 719	Wysokie Mazowieckie	Ciechanowiec, Czyżew, Szepietowo	10
powiat augustowski	1 658	58 966	Augustów	Lipsk	7
powiat łomżyński	1 354	50 887	Łomża *	Nowogród, Jedwabne	9
powiat grajewski	967	50 120	Grajewo	Szczuczyn, Rajgród	6
powiat siemiatycki	1 460	48 603	Siemiatycze	Drohiczyn	9
powiat hajnowski	1 624	48 130	Hajnówka	Kleszczele	9
powiat zambrowski	733	44 798	Zambrów		5
powiat moniecki	1 382	42 960	Mońki	Knyszyn, Goniądz	7
powiat kolneński	940	39 676	Kolno	Stawiski	6
powiat białostocki	2 985	136 797	Białystok *	Łapy, Czarna Białostocka, Wasilków, Choroszcz, Supraśl, Zabłudów, Tykocin, Suraż	15
powiat sejneński	856	21 331	Sejny		5
* nie zalicza się powiatu ziemskiego

[edytuj] Demografia

Według danych z 31 grudnia 2010 r. województwo miało 1 188 329 mieszkańców, co stanowiło 3,1% ludności Polski^[4].

Dane z 30 czerwca 2008 r.^[5]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	1 191 925	100	611 131	51,3	580 794	48,7
powierzchnia	20 187,01 km²
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	59,04		30,27		28,77

[edytuj] Religia

 Osobny artykuł: Struktury wyznaniowe w województwie podlaskim.

[edytuj] Administracja i polityka

[edytuj] Samorząd

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Podlaskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Białystok. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

[edytuj] Administracja rządowa

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Podlaski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Białystok^[6], gdzie znajduje się Podlaski Urząd Wojewódzki w Białymstoku. W ramach urzędu działa także delegatura w Łomży^[7].

[edytuj] Gospodarka

W 2008 r. produkt krajowy brutto woj. podlaskiego wynosił 29,1 mld zł, co stanowiło 2,3% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 73,0% średniej krajowej, co plasowało podlaskie na 14. miejscu względem innych województw^[8].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. podlaskiego w 1. kwartale 2011 r. wynosiło 3079,20 zł, co lokowało je na 10. miejscu względem wszystkich województw^[9].

W końcu czerwca 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 61,2 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 12,6% do aktywnych zawodowo^[10].

[edytuj] Warunki naturalne

W rozległych lasach i puszczach (Puszcza Białowieska, Augustowska, Knyszyńska, Zielona), z których niektóre jako jedyne w Europie zachowały swój pierwotny charakter, można spotkać bogactwo unikatowej fauny i flory. Szata roślinna regionu jest niezwykle bogata i urozmaicona, co sprzyja bogactwu świata zwierząt. Spotkać tu można łosie, wilki, rysie i żubry żyjące w Puszczy Białowieskiej i Knyszyńskiej.

Krajobraz urozmaicony, ukształtowany na północy podczas zlodowacenia bałtyckiego, na pozostałym obszarze podczas zlodowacenia środkowopolskiego. Najwyższe wzniesienia występują na północy (Rowelska Góra - 298 m n.p.m.), gdzie dominuje krajobraz pagórkowaty pojezierny. Pojezierza: Zachodniosuwalskie, Wschodniosuwalskie, Ełckie) oraz sandrowy pojezierny (Równina Augustowska); w środkowej i południowej części przeważają równiny peryglacjalne (wysoczyzny: Kolneńska, Białostocka, Wysokomazowiecka, Drohiczyńska, Wzgórza Sokólskie, Międzyrzecze Łomżyńskie, Równina Bielska), urozmaicone wcinającymi się w nie kotlinami i dolinami rzek, na zachodzie leży skraj sandrowej Równiny Kurpiowskiej.

Klimat w porównaniu z innymi regionami Polski jest bardziej surowy, a Suwałki, są nazywane "polskim biegunem zimna". Jest on pod silnym wpływem mas powietrza kontynentalnego; średnia roczna temperatura powietrza poniżej 7 °C, w części północno-wschodniej poniżej 6,5 °C. Jest to jeden z chłodniejszych obszarów w kraju (zimy najchłodniejsze w Polsce, poza górami, o temp. poniżej 5,5 °C); amplitudy temperatur powyżej 23 °C, większe niż przeciętne w kraju. Opady wynoszą średnio 550 mm na południu województwa, do 700 na północy. Z warunków klimatycznych wynika długi okres zalegania pokrywy śnieżnej (ponad 3 miesiące) oraz skrócony okres wegetacyjny roślin 190-205 dni.^{[potrzebne źródło]}

Bardzo niska gęstość zaludnienia 61 os./km², największe zaludnienie (poza miastami) w zachodniej i środkowej części województwa podlaskiego; w Białymstoku i okolicach mieszka 1/3 ludności; niższy od średniej krajowej stopień urbanizacji 57,8%; wyższy przyrost naturalny 1,2, ujemne saldo migracji (0,6);

Podlaskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym w Polsce pod względem etnicznym i kulturowym. Od stuleci sąsiadują tu różne narodowości i wyznania. Poza ludnością polską mieszkają tu:

• Białorusini (ok. 48 tys.),
• Litwini (ok. 6 tys.),
• Tatarzy (ok. 0,5 tys.),
• Rosjanie,
• Ukraińcy,
• Romowie,
• Żydzi. ^{[potrzebne źródło]}

Występuje tu najliczniejsze w Polsce skupisko ludności prawosławnej (ok. 300 tys.)^{[potrzebne źródło]}, w Grabarce znajduje się ośrodek pielgrzymek prawosławnych (dane z 1999 roku).

[edytuj] Ochrona przyrody

Na terenie województwa istnieją 4 parki narodowe, w tym najstarszy w Polsce Białowieski Park Narodowy, a także o największej powierzchni czyli Biebrzański Park Narodowy. Dwa pozostałe parki narodowe to wigierski i narwiański.

Ochrona przyrody i środowiska naturalnego w województwie podlaskim obejmuje także 3 parki krajobrazowe, 85 rezerwatów przyrody oraz 2051 pomników przyrody.

Parki narodowe:

1. Białowieski Park Narodowy
2. Biebrzański Park Narodowy
3. Narwiański Park Narodowy
4. Wigierski Park Narodowy

Parki krajobrazowe:

1. Suwalski Park Krajobrazowy
2. Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej
3. Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi

87 rezerwatów przyrody oraz liczne obszary chronionego krajobrazu.

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogowy

• Drogi ekspresowe: S8, S16, S19, S61
• Drogi krajowe: 8, 16, 19, 58, 61, 62, 63, 64, 65, 66
• Drogi wojewódzkie: 640, 645, 647, 648, 651, 652, 653, 655, 658, 659, 664, 668, 669, 670, 671, 673, 674, 676, 677, 678, 679, 681, 682, 685, 686, 687, 689, 690, 693

[edytuj] Nauka i oświata

[edytuj] Państwowe uczelnie wyższe

• Uniwersytet w Białymstoku
• Politechnika Białostocka
• Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
• Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży
• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach

[edytuj] Niepubliczne uczelnie wyższe

• Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Menedżerska w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku
• Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Kosmetologii i Ochrony Zdrowia w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Matematyki i Informatyki Użytkowej w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży
• Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. Bogdana Jańskiego w Łomży
• Nadbużańska Szkoła Wyższa w Siemiatyczach
• Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego i Turystyki w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Suwalsko-Mazurska im. Papieża Jana Pawła II w Suwałkach
• Wyższa Szkoła Służby Społecznej im. ks. Franciszka Blachnickiego w Suwałkach

[edytuj] Seminaria duchowne

• Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne w Białymstoku
• Wyższe Seminarium Duchowne w Drohiczynie
• Wyższe Seminarium Duchowne w Łomży

[edytuj] Historia

Województwo podlaskie, jakkolwiek w niewielkim stopniu pokrywało się z aktualnym obszarem, istniało pod tą nazwą także w latach 1513-1795 (Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)) i 1816-1837. Poniżej jednostki administracyjne istniejące dawniej na obszarze aktualnego województwa podlaskiego.

[edytuj] Wiek XX

Polska Rzeczpospolita Ludowa / III Rzeczpospolita

• Województwo białostockie (1945–1998)
• Województwo suwalskie (1975-1998)
• Województwo łomżyńskie (1975-1998)

II wojna światowa

• Bezirk Bialystok (1941-1945)
• Obwód białostocki (BSRR) (1939-1945)

II Rzeczpospolita

• Województwo białostockie (II Rzeczpospolita) (1919–1939)

I wojna światowa

• Ober-Ost, Bialystok-Grodno District (1915-1919)

[edytuj] Wiek XIX

Imperium rosyjskiego

• Gubernia grodzieńska (1842-1915)
• Obwód białostocki (Rosja) (1807-1842)

Królestwo Polskie (kongresowe)

• Gubernia łomżyńska (1867–1915)
• Gubernia suwalska (1867–1915)
• Gubernia augustowska (1837-1866)
• Województwo augustowskie (1816–1837)

Księstwo Warszawskie

• Departament łomżyński (1807–1815)

Królestwo Prus

• Prusy Nowowschodnie - departament białostocki (1795-1807)

[edytuj] Wiek XII - Wiek XV

Wielkiego Księstwa Litewskiego

• Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita) (1513–1795)
• Województwo trockie (1413-1793)
• Księstwo trockie
• Księstwo Litewskiego

Królestwa Polskiego

• Księstwo Mazowieckie

Księstwo Halicko-Wołyńskie

• Księstwo halicko-wołyńskie

[edytuj] Wiek X

• Jaćwingowie

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Wrota Podlasia - Podlaski Portal Informacyjny - oficjalny portal Województwa Podlaskiego - prowadzony przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego

p • d • e Województwo podlaskie Powiaty grodzkie Białystok • Łomża • Suwałki Powiaty ziemskie augustowski • białostocki • bielski • grajewski • hajnowski • kolneński • łomżyński • moniecki • sejneński • siemiatycki • sokólski • suwalski • wysokomazowiecki • zambrowski

p • d • e Województwa Polski dolnośląskie • kujawsko-pomorskie • lubelskie • lubuskie • łódzkie • małopolskie • mazowieckie • opolskie • podkarpackie • podlaskie • pomorskie • śląskie • świętokrzyskie • warmińsko-mazurskie • wielkopolskie • zachodniopomorskie