Poznaj przeszłość Warszawy

Na mapach: 54°20′11″N 18°52′29″E / 54.33639, 18.87472

Wyspa Sobieszewska osiedle Gdańska
Status	osiedle
W granicach Gdańska	1 grudnia 1973
Powierzchnia	35,79 km²
Ludność (2011)  • liczba ludności  • gęstość	3 443[1] 96 os./km²
Położenie na planie Gdańska
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Plaża na Wyspie Sobieszewskiej

Most pontonowy na Martwej Wiśle

Most pontonowy, w tle wyspa

Wyspa Sobieszewska – osiedle Gdańska położone na wyspie w ujściu Wisły.

[edytuj] Geografia

Wyspa Sobieszewska – wyspa, od 1973 roku leżąca w granicach Gdańska, otoczona jest:

• od północy: wodami Zatoki Gdańskiej
• od południa: Martwą Wisłą
• od wschodu: Przekopem Wisły
• od zachodu: Śmiałą Wisłą

W najszerszym miejscu wyspa ma ok. 10 km szerokości równoleżnikowej, a w najdłuższym miejscu ok. 6 km długości południkowej.

Południe wyspy jest równinne i bezleśne. Północ porasta Las Mierzei z wydmami w pasie nadmorskim. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Mew o wysokości 32 m n.p.m. Na terenie Wyspy panuje łagodny mikroklimat.

[edytuj] Przyroda

Na terenie Wyspy Sobieszewskiej można spotkać ponad 300 gatunków ptaków, które zatrzymują się tam w swoich migracjach. Niektóre z nich odbywają lęgi, inne zimują na pobliskich wodach, a pozostałe odwiedzają wyspę podczas okresu jesiennych wędrówek. Dlatego powstały tutaj dwa rezerwaty ornitologiczne:

• Rezerwat przyrody Ptasi Raj
• Rezerwat przyrody Mewia Łacha

Na terenie rezerwatu Ptasi Raj od 2003 roku funkcjonuje ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna. Na wyspie występują także rzadkie gatunki roślin, jak storczyk kruszczyk rdzawoczerwony i mikołajek nadmorski. Wyspa Sobieszewska posiada status "wyspy ekologicznej".

[edytuj] Jeziora

• Jezioro Karaś
• Jezioro Ptasi Raj

Obydwa jeziora leżą na terenie rezerwatu Ptasi Raj. Pomiędzy Wisłą Śmiałą, Morzem i Jeziorem Ptasi Raj znajduje się piaszczysta Mierzeja Messyńska.

[edytuj] Historia

Na terenie Wyspy odnaleziono ślady osadnictwa z okresu neolitycznego. W XIV i XV wieku przez teren Wyspy przechodził trakt łączący Gdańsk z Królewcem, a przy nim dwie duże karczmy, przy których zaczęły tworzyć się duże osady, w tym Bohnsack – późniejsze Sobieszewo.

Powstanie wyspy datuje się na rok 1895, kiedy to ukończono prace nad przekopem rzeki Wisły, w wyniku którego utworzona została wyspa, w późniejszym okresie nazwana Wyspą Sobieszewską.

Na przełomie XVIII i XIX wieku w okolicy brzegu morskiego wystawiono nadbrzeżny pawilon wypoczynkowy obsługujący coraz liczniejszych kuracjuszy. Znajdowało się tam również kąpielisko. Nieco później, w 1906 roku, zbudowano nad Wisłą Dom Kuracyjny według projektu W. Helda.

W latach 1933-1945 w Orlu (niem. Weidel), przy ul. Lazurowej 4 zlokalizowana była tzw. "Forsterówka", rezydencja gauleitera i obergruppenführera SS Alberta Forstera, określanego mianem "Kata Pomorza".

W 1973 roku Wyspę w całości włączono w granice administracyjne Gdańska.

Do roku 2000 na Wyspie znajdował się najdalej na wschód wysunięty 23 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej.

Północna śluza w Przegalinie

[edytuj] Atrakcje turystyczne

• Izba Pamięci Wincentego Pola w Gdańsku Sobieszewie
• Willa oficera SS Alberta Forstera, tzw. "Forsterówka"
• Przystań hydroplanów w Górkach Wschodnich
• Stele mennonickie z XVIII w. przy Sanktuarium MB Saletyńskiej w Sobieszewie
• Dawny folwark "Kronenhof" (okolice Sobieszewskiej Pastwy)
• Zabytkowa śluza w Przegalinie (powstała w latach 1889-1895)
• Szlak Turystyczny "Wyspy Sobieszewskiej" (pieszy, 10 km.) i Szlak Rowerowy im. Wincentego Pola (24 km.)

[edytuj] Osiedla

• Górki Wschodnie
• Komary
• Orle
• Przegalina
• Sobieszewko
• Sobieszewo
• Sobieszewska Pastwa
• Świbno
• Wieniec

Przeprawa promowa Świbno-Mikoszewo

[edytuj] Ciekawostki

• Jak głosi legenda, nazwa "Sobieszewo" upamiętnia fakt, że w tutejszej karczmie na dłuższy czas zatrzymała się Marysieńka Sobieska
• Wyspa ma swoje miejsce w literaturze: oprócz jej słynnego gościa, Wincentego Pola (autora nazwy "Wisła Śmiała"), o Wyspie pisali Waldemar Nocny ("Reguła Trzech", "Trzynasty kilometr") oraz Sebastian Miernicki w książce "Pan Samochodzik i Wyspa Sobieszewska".
• W Świbnie przy wyrębie lasu pracował Edward Stachura.

Droga wojewódzka nr 501 na wyspie

[edytuj] Transport

Autobus MAN na linii 186 wyjeżdżający z Wyspy Sobieszewskiej

Samochodem z Wyspy można wydostać się przez:

• Most Pontonowy w Sobieszewie (tylko pojazdy o masie do 3,5 t)
• Śluza w Przegalinie
• prom w Świbnie (sezonowo)

Przez wyspę przebiega droga wojewódzka nr 501.

Od wielu lat w planach jest budowa nowego mostu, z otwieranym przęsłem, w miejscu obecnego mostu pontonowego, który jest w stanie katastrofalnym.^{[potrzebne źródło]}

Gdy stan rzeki Martwa Wisła jest za niski bądź za wysoki, most pontonowy jest zamykany, a otwierane całodobowe połączenie promowe wzdłuż mostu.

[edytuj] Autobusy komunikacji miejskiej na Wyspie

• w kierunku centrum Gdańska: 112 i N9 (przez Bogatkę - Przejazdowo), 186 i N7 (przez Płonię), 212 (przyspieszona)
• kursujące po Wyspie: 112 i 212 (Przegalina - Świbno - Sobieszewo -> Dworzec Główny), 512 (Sobieszewo - Sobieszewska Pastwa - Przegalina), 186 (Górki Wschodnie - Sobieszewo -> Dworzec Główny)

Przypisy

p • d • e Dzielnice Gdańska Aniołki • Brętowo • Brzeźno • Chełm • Jasień • Kokoszki • Krakowiec-Górki Zachodnie • Letnica • Matarnia • Młyniska • Nowy Port • Oliwa • Olszynka • Orunia-Św. Wojciech-Lipce • Osowa • Piecki-Migowo • Przeróbka • Przymorze Małe • Przymorze Wielkie • Rudniki • Siedlce • Stogi • Strzyża • Suchanino • Śródmieście • Ujeścisko-Łostowice • VII Dwór • Wrzeszcz Dolny • Wrzeszcz Górny • Wyspa Sobieszewska • Wzgórze Mickiewicza • Zaspa-Młyniec • Zaspa-Rozstaje • Żabianka-Wejhera-Jelitkowo-Tysiąclecia

p • d • e Wyspy Gdańska Ołowianka • Ostrów • Portowa • Sobieszewska • Spichrzów • Wisłoujście • Żuławska

p • d • e Wyspa Sobieszewska Osiedla Górki Wschodnie • Komary • Orle • Przegalina • Sobieszewko • Sobieszewo • Sobieszewska Pastwa • Świbno • Wieniec Rezerwaty przyrody Mewia Łacha • Ptasi Raj Obiekty geograficzne Jezioro Karaś • Jezioro Ptasi Raj • Las Mierzei