Poznaj przeszłość Warszawy

Zygmunt Bauman
Zygmunt Bauman podczas uroczystości wręczenia Złotej Pieczęci Miasta Poznania, 2010
Data i miejsce urodzenia	19 listopada 1925 Poznań
Zawód	socjolog, filozof, eseista
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Zygmunt Bauman w Wikicytatach

Zygmunt Bauman (ur. 19 listopada 1925 w Poznaniu), syn Maurycego Baumana – polski socjolog, filozof, eseista, jeden z twórców koncepcji postmodernizmu (ponowoczesności, płynnej nowoczesności, późnej nowoczesności). Znawca i interpretator Holocaustu. Nagrodzony m.in. nagrodą im. Theodora W. Adorno i nagrodą Księcia Asturii w dziedzinie komunikacji i nauk humanistycznych, zwaną też "hiszpańskim Noblem".

Spis treści 1 Działalność naukowa 2 Poglądy 2.1 Nowoczesność 2.2 Zalety ponowoczesności 2.3 Niebezpieczeństwa ponowoczesności 2.4 Kwestie terminologiczne 2.5 Przyszłość cywilizacji europejskiej 3 II wojna światowa i lata powojenne 4 Życie prywatne 5 Bibliografia 5.1 Książki Baumana 5.1.1 Okres polski 5.1.2 Okres angielski 5.2 Literatura o Baumanie 5.2.1 Literatura angielskojęzyczna 5.2.2 Literatura polska 6 Przypisy 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Działalność naukowa

Studia rozpoczął w 1943 jeszcze w Związku Radzieckim, następnie studiował podczas służby w wojsku, w Akademii Nauk Społecznych i Politycznych. Później studiował filozofię na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie został asystentem Juliana Hochfelda. Był wykładowcą marksizmu na wydziale filozofii, po październiku 1956 prekursor socjologii w Polsce.

Pracę habilitacyjną zatytułowaną "Klasa, ruch, elita: Studium socjologiczne dziejów angielskiego ruchu robotniczego" obronił na Wydziale Socjologii UW w roku 1960. Był pierwszym redaktorem naczelnym Studiów Socjologicznych. W wyniku wydarzeń marcowych został w 1968 usunięty z Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie był kierownikiem Katedry Socjologii Ogólnej. W atmosferze antysemickiej nagonki opuścił Polskę.

Wykładał na uniwersytetach w Tel Awiwie i Hajfie (1969–1971). W 1971 wyjechał do Anglii, gdzie związał się z uniwersytetem w Leeds, kierując Katedrą Socjologii aż do odejścia na emeryturę w 1990. Za pracę Nowoczesność i Zagłada (1989) otrzymał Europejską Nagrodę Amalfi, w 1998 Nagrodę im. Theodora W. Adorno, a w 2010 prestiżową Nagroda Księcia Asturii . W 2002 Uniwersytet Karola w Pradze przyznał mu tytuł doktora honoris causa^[1].

19 listopada 2010, w dniu swoich 85-tych urodzin, odebrał z rąk ministra kultury i dziedzictwa narodowego Bogdana Zdrojewskiego Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis^[2].

Od 2004 jest rektorem Uniwersytetu Powszechnego im. Jana Józefa Lipskiego w Teremiskach k. Białowieży na Podlasiu.

[edytuj] Poglądy

[edytuj] Nowoczesność

Bauman uważa, że Holocaust i systemy totalitarne były wynaturzoną, ale logiczną konsekwencją nowoczesności – i to na różne sposoby. Były zwieńczeniem idei postępu i czystości, które zdaniem Baumana miały kluczowe znaczenie dla dynamiki nowoczesności.

Oba wydarzenia były realizacją upragnionego (rzekomo doskonałego) społeczeństwa ludzi zasadniczo takich samych: albo przez eliminację i eksterminację niepasujących do "wzoru" (narodowy socjalizm i III Rzesza, zob. strategia antropoemiczna), albo przez przemielenie niepasujących tak, by utracili swoje nieodpowiednie cechy i przyjęli odpowiednie, utożsamiające ich z całością (komunizm i ZSRR, zob. strategia antropofagiczna).

Obozy koncentracyjne były swoistym laboratorium, w którym testowano jak dalece właściwe nowoczesności mechanizmy władzy biurokratycznej i jej wszechobecności mogą się posunąć w kontrolowaniu, zarządzaniu, mechanizowaniu i dysponowaniu każdą jednostką dla swoich potrzeb (obecne są tu wątki zaproponowane przez Michela Foucault, zwłaszcza z Nadzorować i karać, a także Adorna i Horkheimera z Dialektyki Oświecenia, oraz rozwinięcie teorii biurokracji Webera).

Stosujące powyższe praktyki państwa Bauman nazywa państwami ogrodniczymi.

[edytuj] Zalety ponowoczesności

Ponowoczesność jest wobec tego odrzuceniem logiki nowoczesności, jako logiki dopuszczającej ludobójstwa, co łączy Baumana z innymi filozofami postmodernizmu. Stąd się bierze w ponowoczesności relatywizm, brak zaufania do "wielkich narracji" chcących świat urządzić całkowicie od nowa, wolność jako najwyższa wartość, preferowanie rozwiązań cząstkowych, dotyczących konkretnych, jednostkowych problemów (tutaj często odwołuje się do Richarda Rorty'ego), ale też krótkoterminowość wszystkiego (w tym związków międzyludzkich) – skoro zrezygnowano ze zbyt dalekiej perspektywy w jakichkolwiek działaniach.

Ponowoczesność ma tę moralną przewagę nad nowoczesnością, że wskutek powyższych jej cech jest z natury relatywistyczna, w przeciwieństwie do nowoczesności. Różnicę tę definiuje jako różnicę między moralnością a etyką. W jego ujęciu moralność właściwa jest ponowoczesności (innymi słowy można ją określić mianem "relatywizm etyczny"), a etyka (czyli absolutyzm etyczny) – nowoczesności.

[edytuj] Niebezpieczeństwa ponowoczesności

Bauman jest zwolennikiem ponowoczesności, ale jej nie idealizuje. Przestrzega przed jej pułapkami.

Jedną z nich jest autonomizacja seksu, jego oddzielenie od sfery uczuć, jako ogólnej kulturowej strategii mającej na celu uniemożliwienie wytworzenia się silniejszych więzi emocjonalnych. Za jeden z tego przejawów uważa obsesję współczesnej kultury na punkcie pedofilii. Obsesja ta fetyszyzuje możliwość uczynienia z dziecka przedmiotu zachowań seksualnych do tego stopnia, że utrudnia to rozwijanie więzi rodziców z dzieckiem, bo stawia w podejrzanym świetle każdy niemal gest wobec dziecka.

Ponowoczesne dążenie do wolności przestrzega przed popadnięciem we własną pułapkę. Jeżeli ponowoczesność zapomni o najsłabszych, najniżej na społecznej drabinie sytuowanych jednostkach i grupach, a do tego ma tendencję (właśnie w imię wolności, której aksjologiczny prymat implikuje odpowiedzialność każdego za samego siebie), to nie osiągnie tej wolności, bo będzie musiała nasilać inną swą tendencję: do budowania murów, instalowania alarmów, implantowania wszędzie ochroniarzy, czyli do obrony przed atakami sfrustrowanych i pozbawionych nadziei ofiar narastających nierówności (które określa mianem "restratyfikacji społecznej"). A w warunkach ciągłego opędzania się od atakujących nie ma mowy o prawdziwej wolności.

Tymczasem ponowoczesność ma tendencję do "kryminalizacji biedy" czyli eskalacji surowości wyroków więzienia, których ofiarą padają zwykle jednostki najgorzej sytuowane ekonomicznie. Jego zdaniem jest to strategia mająca jako ukryty cel zamknięcie gdzieś nadmiaru biednych ludzi, dla których jest coraz mniej stałej pracy, jak również stopniowe oduczanie ich myśli, że coś takiego jak "stała praca" dla ludzi nisko wykwalifikowanych może jeszcze długo istnieć. Konsekwencją tej kryminalizacji jest jednak wzrost przestępczości.

[edytuj] Kwestie terminologiczne

Bauman zasadniczo nie używa terminu postmodernizm, który niesie z sobą ryzyko zawężenia znaczeń (zwłaszcza na polskim gruncie, ale nie tylko). Zamiast tego stosuje terminy ponowoczesność (postmodernity), późna nowoczesność lub płynna nowoczesność. Oznaczają one z grubsza to samo, czyli epokę w której żyjemy i jej filozofię. Generalnie daje się zaobserwować następującą tendencję: we wcześniejszych pracach dominował termin ponowoczesność, dwa następne zaczynają wypierać go w późniejszych pracach. W gruncie rzeczy zależy to też w niemałym stopniu od tego, o czym konkretnie w danym momencie Bauman pisze – czy podkreśla, co naszą epokę różni od nowoczesności, czy tropi wątki, które są w pewien sposób kontynuacją nowoczesności; są to bowiem dwa równoległe wymiary współczesnej kultury.

Podobnie nie stosuje raczej terminu modernizm na rzecz terminu nowoczesność (modernity), gdyż modernizm może być, znów zwłaszcza w Polsce, rozumiany w wąskim sensie "wysokiego modernizmu" czyli epoki dynamicznego rozwoju "izmów" drugiej połowy XIX i początku XX wieku, gdy tymczasem on ma na myśli szerszą, "wielką epokę", w rozumieniu filozofii postmodernizmu, czyli tę, która obejmuje dzieje Zachodu co najmniej od czasu epoki oświecenia, a tak naprawdę od XVI wieku.

[edytuj] Przyszłość cywilizacji europejskiej

W wrześniu 2011 roku Bauman wyraził opinię, że jeśli Europa nie przyjmie w ciągu następnych 30 lat co najmniej 30 milionów nowych imigrantów, to stanie w obliczu upadku demograficznego, który doprowadzi do upadku cywilizacji europejskiej^[3].

[edytuj] II wojna światowa i lata powojenne

Po rozpoczęciu wojny, we wrześniu 1939 wraz z rodzicami uszedł do Związku Radzieckiego. Tam w 1943 rozpoczął studia na uniwersytecie w Niżnym Nowogrodzie (wówczas noszącym nazwę Gorki). Wkrótce potem został zmobilizowany i wcielony do radzieckiej milicji. Przez kilka miesięcy służył w Moskwie, regulując ruch na jej ulicach^[4]. Służył w wojskach NKWD^[5] Po wstąpieniu do LWP w 1944 pełnił funkcje oficera polityczno-wychowawczego, służąc w szeregach 4 Dywizji Piechoty im. Jana Kilińskiego. Brał udział w bitwie o Kołobrzeg (gdzie był ranny) i zdobywaniu Berlina.

W latach 1945–1953 był oficerem Wojska Polskiego^[6] w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego^[7], do którego został wcielony w czerwcu 1945 wraz z całą 4 Dywizją Piechoty, a z którego został usunięty w 1953 pod zarzutami politycznymi. Pełnił też m.in. funkcję instruktora w zarządzie polityczno-wychowawczym KBW. W wieku dziewiętnastu lat podpisał zobowiązanie do współpracy jako agent-informator Informacji Wojskowej o pseudonimie "Semjon". Część zachowanych raportów określa "Semjona" jako bezwartościowe i niechętne do współpracy źródło informacji, z kolei według innych był dobrze wyszkolonym i cennym analitykiem^[8].

W wypowiedzi dla brytyjskiego dziennika The Guardian z 28 kwietnia 2007 Bauman potwierdził podane wcześniej informacje o swojej służbie w 4 Dywizji Piechoty, oddziałach KBW oraz o trzyletniej współpracy z Informacją Wojskową^[9]. Swoją pracę w KBW Bauman opisał jako niezwykle nudną, polegającą na pisaniu ulotek propagandowych dla żołnierzy^[10]. Stwierdził, że za swoją ówczesną działalność bierze pełną odpowiedzialność, zaznaczając, że podejmowane decyzje uważał w tamtym czasie za słuszne. Zwrócił jednocześnie uwagę na swoje wieloletnie przywiązanie do ideałów komunizmu i socjalizmu, z którego nigdy nie czynił tajemnicy. Jego zdaniem w okresie powojennym program polityczny partii komunistycznej stanowił najlepsze wówczas rozwiązanie krajowych problemów. Porównał również walkę komunistycznych władz z podziemiem w powojennej Polsce z walką z terroryzmem prowadzoną współcześnie. Bauman przypomniał również, że w późniejszych latach sam był represjonowany przez władze PRL oraz że był inwigilowany przez tajne służby^[11]. W wypowiedzi dla Ozonu Bauman potwierdził również, że podpisał zobowiązanie do współpracy z Informacją Wojskową (kontrwywiadem) (zakończoną według niego w 1948). Jednocześnie wskazał na swoją późniejszą znaną postawę antytotalitarną i antykomunistyczną, która również może być potwierdzona dokumentami znajdującymi się w archiwum IPN^[12].

[edytuj] Życie prywatne

Jego żoną była Janina Bauman z domu Lewinson (1926–2009), pisarka.

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Książki Baumana

[edytuj] Okres polski

1. 1957: Zagadnienia centralizmu demokratycznego w pracach Lenina. Warszawa: Książka i Wiedza.
2. 1959: Socjalizm brytyjski: Źródła, filozofia, doktryna polityczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
3. 1960: Klasa, ruch, elita: Studium socjologiczne dziejów angielskiego ruchu robotniczego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
4. 1960: Z dziejów demokratycznego ideału. Warszawa: Iskry.
5. 1960: Kariera: cztery szkice socjologiczne. Warszawa: Iskry.
6. 1961: Z zagadnień współczesnej socjologii amerykańskiej. Warszawa: Książka i Wiedza.
7. 1962: (razem z S. Chodakiem, J. Strojnowskim, J. Banaszkiewiczem): Systemy partyjne współczesnego kapitalizmu. Warszawa: Książka i Wiedza.
8. 1962: Społeczeństwo, w którym żyjemy. Warszawa: Książka i Wiedza.
9. 1962: Zarys socjologii. Zagadnienia i pojęcia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
10. 1963: Idee, ideały, ideologie. Warszawa: Iskry.
11. 1964: Zarys marksistowskiej teorii społeczeństwa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
12. 1964: Socjologia na co dzień. Warszawa: Iskry.
13. 1965: Wizje ludzkiego świata. Studia nad społeczną genezą i funkcją socjologii. Warszawa: Książka i Wiedza.
14. 1966: Kultura i społeczeństwo. Preliminaria. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Okres izraelski (krótko po emigracji z Polski)

1. 1968: O frustracji i o kuglarzach. Paryż: Kultura, nr 12/1968
2. 1969: (przedmowa) Wydarzenia marcowe 1968, Paryż: Instytut Literacki (Biblioteka Kultury, t. 167)

[edytuj] Okres angielski

1. 1972: Between Class and Elite. The Evolution of the British Labour Movement. A Sociological Study. Manchester: Manchester University Press. ISBN 07-1900-502-7 (angielskie wydanie tytułu Klasa, ruch, elita z 1960 r.)
2. 1973: Culture as Praxis. London: Routledge & Kegan Paul. ISBN 07-6195-989-0
3. 1976: Socialism: The Active Utopia. New York: Holmes and Meier Publishers. ISBN 08-4190-240-2
   (wyd. pol.: Socjalizm. Utopia w działaniu, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Seria Idee, 2010. ISBN 978-83-6100-698-5)
4. 1976: Towards a Critical Sociology: An Essay on Common-Sense and Emancipation. London: Routledge & Kegan Paul. ISBN 07-1008-306-8
5. 1978: Hermeneutics and Social Science: Approaches to Understanding. London: Hutchinson. ISBN 0-09-132531-5
6. 1982: Memories of Class: The Pre-history and After-life of Class. London/Boston: Routledge & Kegan Paul. ISBN 07-1009-196-6
7. 1980: Stalin i rewolucja chłopska . Studium dialektyki pana i niewolnika, w: Wokół rewolucji rosyjskiej. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA(drugi obieg), 1980.
   (ok. 1985: Stalin and the peasant revolution: a case study in the dialectics of master and slave. Leeds: University of Leeds Department of Sociology. ISBN 09-0742-718-9)
8. 1987: Legislators and interpreters - On Modernity, Post-Modernity, Intellectuals. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press. ISBN 08-0142-104-7
   (wyd. pol.: Prawodawcy i tłumacze, Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 1998)
9. 1988: Freedom. Philadelphia: Open University Press. ISBN 03-3515-592-8
   (wyd. pol.: Wolność, Kraków-Warszawa 1995, seria Demokracja. Filozofia i praktyka, ISBN 83-7006-465-5)
10. 1989: Modernity and The Holocaust. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press 1989. ISBN 08-0148-719-6
    (wyd. pol.: Nowoczesność i Zagłada, Fundacja Kulturalna Masada, Warszawa 1992. ISBN 83-0003-619-9; wyd. drugie: Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009. ISBN 978-83-0804-316-5)
11. 1990: Paradoxes of Assimilation. New Brunswick: Transaction Publishers.
12. 1990: Thinking Sociologically. An introduction for Everyone. Cambridge, Mass.: Basil Blackwell. ISBN 06-3116-361-1
    (wyd. pol.: Socjologia, Warszawa: Zysk i S-ka], 1996. ISBN 83-7150-151-X)
13. 1991: Modernity and Ambivalence. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press. ISBN 08-0142-603-0
    (wyd. pol.: Wieloznaczność nowoczesna, nowoczesność wieloznaczna, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. ISBN 83-0111-716-8)
14. 1992: Intimations of Postmodernity. London, New York: Routhledge. ISBN 04-1506-750-2
15. 1992: Mortality, Immortality and Other Life Strategies. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4561-016-1
    (wyd. pol.: Śmierć i nieśmiertelność O wielości strategii życia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1998. ISBN 83-0112-694-9)
16. 1993: Postmodern Ethics. Cambridge, MA: Basil Blackwell. ISBN 06-3118-693-X
    (wyd. pol.: Etyka ponowoczesna, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1996. ISBN 83-0112-050-9)
17. 1994: Dwa szkice o moralności ponowoczesnej. Warszawa: Instytut Kultury.
18. 1995: Ciało i przemoc w obliczu ponowoczesności. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. ISBN 83-2310-654-1
19. 1995: Life in Fragments. Essays in Postmodern Morality. Cambridge, MA: Basil Blackwell. ISBN 06-3119-267-0
20. 1996: Alone Again - Ethics After Certainty. London: Demos. ISBN 18-9830-940-X
21. 1997: Postmodernity and its discontents. New York: New York University Press. ISBN 07-4561-791-3
    (wyd. pol.: Ponowoczesność jako źródło cierpień, Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2000. ISBN: 83-8880-743-9)
22. 1997: O szansach i pułapkach ponowoczesnego świata. Materiały z seminarium profesora Zygmunta Baumana w Instytucie Kultury, jesień 1995 - wiosna 1996. Warszawa: Instytut Kultury, 1997. ISBN: 83-8532-361-9
23. 1997: (z Romanem Kubickim i Anną Zeidler-Janiszewską) Humanista w ponowoczesnym świecie - rozmowy o sztuce życia, nauce, życiu sztuki i innych sprawach. Warszawa: Zysk i S-ka. ISBN 83-7150-313-X
24. 1998: Work, consumerism and the new poor. Philadelphia: Open University Press. ISBN 03-3520-155-5
    (wyd. pol.: Praca, konsumpcjonizm i nowi ubodzy. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2006. ISBN 83-7318-446-5)
25. 1998: Globalization: The Human Consequences. New York: Columbia University Press. ISBN 07-4562-012-4
    (wyd. pol.: Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2006. ISBN 83-0602-827-9)
26. 1999: In Search of Politics. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4562-172-4
27. 2000: (pod red. Petera Beilharza) The Bauman Reader. Oxford: Blackwell Publishers. ISBN 06-3121-492-5
28. 2000: Liquid Modernity. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4562-409-X
    (wyd. pol.: Płynna nowoczesność. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2006. ISBN 83-0803-847-6)
29. 2001: Community. Seeking Safety in an Insecure World. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4562-634-3
    (wyd. pol.: Wspólnota. W poszukiwaniu bezpieczeństwa w niepewnym świecie. Wydawnictwo Literackie, 2008)
30. 2001: The Individualized Society. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4562-506-1
31. 2001: (z Keithem Testerem) Conversations with Zygmunt Bauman. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4562-664-5
    (wyd. polskie: O pożytkach wątpliwości. Rozmowy z Zygmuntem Baumanem. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2003. ISBN 83-8880-727-7)
32. 2001: (z Timem May): Thinking Sociologically, 2nd edition. Oxford: Blackwell Publishers. ISBN 06-3121-929-3
    (wyd. pol.: Socjologia, Warszawa: Zysk i S-ka. ISBN 83-7298-566-9)
33. 2002: Society Under Siege. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4562-984-9
    (wyd. pol.: Społeczeństwo w stanie oblężenia. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2007. ISBN 83-0803-798-4)
34. 2003: Liquid Love: On the Frailty of Human Bonds, Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4562-489-8
    (wyd. pol.: Razem osobno. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2003. ISBN 83-0803-702-X)
35. 2003: City of fears, city of hopes. London: Goldsmith's College. ISBN 19-0415-837-4
36. 2004: Wasted Lives. Modernity and its Outcasts. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4563-164-9
    (wyd. pol.: Życie na przemiał. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2004. ISBN 83-0803-797-6)
37. 2004: Europe: An Unfinished Adventure. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4563-403-6
    (wyd. pol.: Europa - niedokończona przygoda. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005. ISBN 83-0803-797-6)
38. 2004: Identity: Conversations with Benedetto Vecchi. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4563-308-0
    (wyd. pol.: Tożsamość: Rozmowy z Benedetto Vecchim. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2005. ISBN 978-83-6008-394-9)
39. 2005: Liquid Life. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4563-514-8
    (wyd. pol.: Płynne życie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2007. ISBN 978-83-0803-983-0)
40. 2006: Liquid Fear. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4563-680-2
    (wyd. pol.: Płynny lęk. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2008. ISBN 978-83-0804-266-3)
41. 2006: Liquid Times: Living in an Age of Uncertainty. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4563-987-9
    (wyd. pol.: Płynne czasy. Życie w epoce niepewności. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2007. ISBN 978-83-6045-728-3)
42. 2006: Moralność w niestabilnym świecie. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha. ISBN 83-7015-863-3
43. 2007: Consuming Life. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4564-002-8 (wyd. pol. Konsumowanie życia. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009. ISBN 978-83-2332-572-7)
44. 2008: Does Ethics Have a Chance in a World of Consumers?. Cambridge, Mass.: Harvard University Press. ISBN 978-06-7402-780-0
    (wyd. pol.: Szanse etyki w zglobalizowanym świecie. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2007. ISBN 978-83-2400-870-4)
45. 2008: Bauman o popkulturze. Wypisy (wybór tekstów z lat 1994-2006). Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne. ISBN 978-83-6080-731-6
46. 2008: The Art of Life. Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4564-326-4
    (wyd. pol.: Sztuka życia. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009. ISBN 978-83-0804-652-4)
47. 2009: Living on Borrowed Time: Conversations with Citlali Rovirosa-Madrazo. Cambridge: Polity. ISBN 978-07-4564-738-8
    (wyd. pol.: Żyjąc w czasie pożyczonym. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2010. ISBN 978-83-0804-543-5)
48. 2009: (z Romanem Kubickim i Anną Zeidler-Janiszewską) Życie w kontekstach. Rozmowy o tym, co za nami i o tym co przed nami. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne. ISBN 978-83-6140-877-2
49. 2011: Kultura w płynnej nowoczesności (wraz z filmem na DVD: "Miłość, Europa, świat Zygmunta Baumana", w reżyserii Krzysztofa Rzączyńskiego). Warszawa: Agora SA, 2011. ISBN 978-83-2680-505-9
50. 2011: Collateral Damage: Social Inequalities in a Global Age. Cambridge: Polity Press. ISBN 978-07-4565-294-8
51. 2011: 44 listy ze świata płynnej nowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo Literackie. ISBN 978-83-08-04635-7.

[edytuj] Literatura o Baumanie

[edytuj] Literatura angielskojęzyczna

• 1995: Richard Kilminster, Ian Varcoe (red.), Culture,Modernity and Revolution: Essays in Honour of Zygmunt Bauman. London: Routledge. ISBN 04-1508-266-8
• 2000: Peter Beilharz, Zygmunt Bauman: Dialectic of Modernity. London: Sage. ISBN 07-6196-735-4
• 2000: Dennis Smith, Zygmunt Bauman: Prophet of Postmodernity (Key Contemporary Thinkers). Cambridge: Polity Press. ISBN 07-4561-899-5
• 2004: Keith Tester, The Social Thought of Zygmunt Bauman. Palgrave MacMillan. ISBN 1-4039-1271-8
• 2005: Tony Blackshaw, Zygmunt Bauman (Key Sociologists). London/New York: Routledge. ISBN 0-415-35504-4
• 2006: Keith Tester, Michael Hviid Jacobsen, Bauman Before Postmodernity: Invitation, Conversations and Annotated Bibliography 1953-1989. Aalborg: Aalborg University Press. ISBN 87-7307-738-0
• 2007: Keith Tester, Michael Hviid Jacobsen, Sophia Marshman, Bauman Beyond Postmodernity: Conversations, Critiques and Annotated Bibliography 1989-2005. Aalborg: Aalborg University Press. ISBN 87-7307-783-6
• 2007: Anthony Elliott (red.), The Contemporary Bauman. London: Routledge. ISBN 0415409691
• 2008]: Michael Hviid Jacobsen, Poul Poder (red.), The Sociology of Zygmunt Bauman: Challenges and Critique. London: Ashgate. ISBN 0754670600.

[edytuj] Literatura polska

1. 1995: Elżbieta Tarkowska (red.), Powroty i kontynuacje – Zygmuntowi Baumanowi w darze. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN. ISBN 8386166460
2. 2005: Marian Kempny, "O ciągłości w Zygmunta Baumana refleksji nad kulturą", w: Kultura i Społeczeństwo, 3/2005.

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Zygmunt Bauman w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
• Relacja z seminarium naukowego Być sobą w tłoku ze zdjęciami Zygmunta Baumana
• Video-wywiad z Zygmuntem Baumanem (o życiu w postmodernizmie) na YouTube (j. włos.)
• Jak przetrwać śmierć – wywiad z Zygmuntem Baumanem na YouTube (j. ang.)
• Blog Zygmunta Baumana
• Fragment książki Zygmunta Baumana Socjalizm. Utopia w działaniu